Zilanlı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
ZİLANLI
A-Qubadli.PNG
Qubadlı rayonu
Ölkə Azərbaycan
Rayon Qubadlı rayonu
Koordinatlar 39°12′22″N 46°43′47″E / 39.20611°N 46.72972°E / 39.20611; 46.72972Koordinatlar: 39°12′22″N 46°43′47″E / 39.20611°N 46.72972°E / 39.20611; 46.72972
Kənd icra nümayəndəsi T.İ.Cabbarov.
Əhalisi 1820 nəfər
Saat qurşağı UTC+04:00
Xəritəni aç/bağla
Zilanlı is located in Azerbaijan
Zilanlı

ZilanlıAzərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Azərbaycan Respublikası Qubadlı rayonu Zilanlı kənd inzibati ərazi dairəsi, Həkəri-Bərgüşad çaylarının qovuşduğu nöqtədə, Həkəri çayının sol sahilində. Zilanlı kənd inzibati ərazi dairəsi üç kəndi əhatə edir-bunlar-Zilanlı,Seləli,Kürd-Mahruzlu kəndləridir.01.01.2014-cu il tarixə əhalisi-1930 nəfərdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Rayon ərazisi işğal olunduğuna görə kənd əhalisi 1993-cü ilin 31 avqust tarixindən məcburi köçkün kimi Bakı, Sumqayıt, Mingəçevir, Şirvan, Sabirabad, İmişli, Hacıqabul şəhərlərində müvəqqəti məskunlaşıblar. 1993-cü ilin 31 avqustuna qədər Zilanlı kəndi Kalenin kolxozu adını daşımışdır. İşğala qədər kənddə bir orta məktəb, bir klub, iki kitabxana, iki uşaq bağçası, bir heyvandarlı kompleksi, bir 600 ton tutumu olan anbar, İkinci dünya müharibəsi abidəsi, kolxozun inzibati binası, icra nümayəndəliyinin inzibati binası, 400-ə yaxın şəxsi ev, bir çörəkbişirmə sexi, bir xəstəxana, bir hamam kompleksi, iki mağaza, iki yeməkxana və s. olmuşdur. 1988-1994-cü illər Qarabağ müharibəsi zamanı Zilanlı kəndindən 4 nəfər şəhid olmuş, 8 nəfər əlil olmuşdur. 1932-ci ildə Zilanlı kəndində ilk dəfə kolxoz qurulmuşdur. İkinci dünya müharibəsində 600-dən çox Zilanlı əhalisi iştirak etmiş və onların əksəriyyəti həlak olmuşdur. Zilanlı kəndinin tarixi çoxda qədim deyildir. Rəvayətlərə görə Zilanlı əhalisi təxminən 1600-1700-cü illərdə Türkiyə ərazisindən miqrasiya etmişlər. Etimal olunur ki, Zilanlılar hazırda Türkiyənin Van şəhərinin yaxınlığında yerləşən Zilan dərəsi, Zilan vadisi və Zilan çayı ətrafında yaşamışlar. Onların miqrasiya etməsinə səbəb tayfalararası qan davası və ya Osmanlı İmperiyasının apardığı savaşların səbəb olması etimal olunur. Zilanlılar 1930-40-cı illərə kimi köçəri həyat tərzi yaşamışlar, onların əsas məşğuliyyəti qoyunçuluq olmuşdur. Zilanlıların üç yerdə yaşayış məskəni olmuşdur. Onlar qış aylarını hazırkı kəndlərində, yaz-payız aylarını Laçın rayonunun CicimliErmənistanın Gorus rayonunun Xınzirək kəndlərinin yaxınlığında, Qoşa künbəz piri yaxınlığında yerləşən yurd yerində, yay aylarını isə indiki Ermənistanın Sisyan rayonu ərazisində yerləşən Salvartı yaylasında keçirərmişlər. Zilanlılar o qədər dağlara bağlı olublar ki, onlar hətta yayda aranda qalmağa tövbə deyiblər. Zilanlıda qoyunçuluq o, qədər inkişaf etmişmiş ki, kənddə 100-200 baş qoyunu olan adam ən kasıb adam hesab olunurmuş. Zilanlılar SSRİ dövründə də firavan həyat yaşamışlar, belə ki onlar heyvandarlıq, taxılçılıq, tütünçülük, baramaçılıq, bostançılıq, meyvəçilik, çəltikçiliklə məşğul olaraq yüksək gəlir əldə etmişdilər. Zilanlı kəndi uzun illər Qubadlı rayonunda milyonçu kolxoz adını özündə saxlamışdır. 1980-cı illərdə Zilanlıda hər evdə artıq şəxsi avtomobil vardı. Zilanlı sözünün zəhərli ilan mənası daşıdığı ehtimal olunur. Zilanlı tayfaları qədim zamanlarda yanaqlarına ilan şəkli çəkərmişlər ki, bu da onların tayfalarının rəmzi sayılırmış.Zilanlı kəndi 7 tayfadan ibarət olmuşdur. Bunlar Eyvazlı,Həzili,Qasımlı,Abıdlı,Şahnəzərli,Mirzaxverdili və Bayramlı tayfaları olmuşdur.Eyvazlı tayfası Eyvaz adlı adam adı ilə adlandırılı və Eyvazın 4 oğlu olub bunlar Cabbar,Alı, İbad və Oruc olmuşdur.Cabbarin Əbdülhüseyn,Süleyman,Əliş,Qumru və Misi adlı 5 uşağı olmuşdur.Eyvazın oğlu Alının Gilə adlı bir qızı və Məhəmməd adlı bir oğlu olmuşdur.Eyvazın oğluİbadın Qəndiş,Ağamməd,Güləbətin və Reyhan adlıdörd uşağı olmuşdur.Eyvazın oğlu Orucun Leyli Qorxmaz,Nənəş və Tərlan adlı dörd uşağı olmuşdur.

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

Zilanlı oyk., sadə. Qubadlı r-nunun eyniadlı i.e.v.-də kənd. Dağətəyi düzənlikdədir. Oykonim kürddilli zilanlı tayfasının adı ilə bağlıdır. Rusiya-İran müharibəsindən (1826-1828) sonra zilanlılar İrandan köçüb Azərbaycan ərazisində məskunlaşmışlar. Tayfa bir neçə tirəyə bölünmüşdür. XIX əsr mənbələrində gösterilir ki, zilanlılar Hüseyn xan Zilanlmın başçılığı ilə Azərbaycana gələrək bir sıra yaşayış məntəqələri salmışlar.[1]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

14 may-17 dekabr 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış kameral siyahıyaalmaya əsasən Yelizavetpol quberniyası, Cəbrayıl qəzasının III şöbəsinin Kürd Mahrızlı kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Zilanlı kəndində 38 evdə şiə etiqadlı müsəlman kürdlərdən ibarət 161 nəfər (93 nəfəri kişilər, 68 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.[2]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  2. Свод статистических данных о населении Закавказского края, извлеченных из посемейных списков 1886 г.. Изд. по распоряжению главноначальствующего гражд. частью на Кавказе Завкавк. стат. ком. - 1893