Zivər Məmmədova

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ziver Mammadova.jpg
Doğum tarixi: 14 iyun 1902(1902-06-14)
Doğum yeri: Bakı, Azərbaycan Respublikası
Vəfat tarixi: 22 aprel 1980(1980-04-22)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan Respublikası
Uşağı: Tokay Məmmədov

Zivər Nəcəfqulu qızı Məmmədova (14.6.1902, Bakı – 22.4.1980, Bakı) — ilk azərbaycanlı heykəltəraş qadın. Görkəmli Azərbaycan heykəltəraşı Tokay Məmmədovun anasıdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şərqin ilk heykəltəraş qadını Zivər xanım Məmmədova 1902-ci ildə Bakı şəhərində Nəcəfqulu Tağıyevin ailəsində anadan olmuşdur[1]. O, ilk orta təhsilinə yeddi yaşında “Müqəddəs Nina” qızlar gimnaziyasında başlamışdır. Zivər xanım Şərqin ilk heykəltəraş qadını olmaqla yanaşı həmdə gözəl skripka çalırdı. Üzeyir Hacıbəyov öz sevimli skripkasını ona bağışlamışdır. Zivər xanım 1924-cü ildə Bakı Ali Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir. O, bir müddət S.D. Erziya və P.V. Sabsayın emalatxanasında çalışmışdır. Zivər xanım portret ustası kimi tanınmış və zəngin bir qalereya yaratmışdır. O, hələ tələbəlik illərində Hüseynqulu Sarabskinin büstünü yaratmışdır. Sonralar isə Məhsəti Gəncəvinin, Nizaminin əsərlərinə illüstrasiyalar işləmişdir. 1930-40 illərdə yaratdığı Ə.Əzimzadə, H.Sarabski, M.Əzizbəyov, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı İ.Süleymanov, Bəsti Bağırova və b.-nın büst-portretləri, Ü. Hacıbəylinin heykəli (gips, 1950) ən yaxşı işlərindəndir[2]. Zivər xanımın yaratdığı ilk qadın təyyarəçilərindən olan Leyla Məmmədbəyova və pambıqçı Bəsti Bağırovanın büst əsərləri dövrünün gözəl heykəltəraşlıq nümunələrindəndir.Kiçik plastika əsərləri və tətbiqi sənət nümunələri (kasa, vaza, külqabı və s.) də yaratmışdır. Sənətkar dəfələrlə Üzeyir Hacıbəyov obrazına müraciət etmiş, böyük ustadın bir neçə variantda büst və heykəlini yaratmışdır. O, görkəmli pedaqoqun mühazirələrinin dinləyicisi olmuş, bəstəkarın 1922-ci ildə yaratdığı və rəhbərlik etdiyi Dövlət Simfonik Orkestrində skripka çalmış, 1923-cü ildə “Arşin mal alan” operettasının ilk tamaşasında əsas ifaçılardan olmuşdur. Zivər xanım 1924-cü ildə Həbib Məmmədovla ailə qurur. İlk övladı Gülbəniz xanım, bir il sonra isə gələcəkdə tanınmış heykəltəraş kimi ad qazanacaq oğlu Tokay dünyaya gəlir. Zivər Məmmədova sevimli müəllimi Əzim Əzimzadənin obrazınada müraciət etmişdir. Həmin abidə Fəxri xiyabanda Əzim Əzimzadənin məzarı üzərindədir. Zivər Məmmədova milli heykəltaraşlıq sənətimizin ilk yaradıcılarından sayılır. O, Azərbaycan mədəniyyətinin, ədəbiyyatının, musiqisinin inkişafında mühüm xidmətləri olan insanların bədii obrazları, daşlaşmış surətlərini yaratmağa böyük əmək sərf etmişdir. Zivər Məmmədova 22 aprel 1980-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. www.wordpress.com Şərqin ilk heykəltəraş qadını
  2. MƏMMƏDOVA Zivər Nəcəfqulu qızı