Məzmuna keç

Ziyad Əbüzziya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Ziyad Əbüzziya
türk. Ziyad Ebüzziya
Doğum tarixi 6 sentyabr 1911(1911-09-06)[1]
Doğum yeri İstanbul
Vəfat tarixi 27 may 1994(1994-05-27) (82 yaşında)
Dəfn yeri
Təhsili
Fəaliyyəti siyasətçi, jurnalist
Partiyası

Ziyad Əbüzziya ( 1911, İstanbul - 27 may 1994, İstanbul ) — türk siyasətçisi.

İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsinin məzunudur. Əmək fəaliyyətinə Türkiyə Mərkəzi Bankında məmur kimi başlamış, daha sonra İş Bankasının İstanbul filialında çalışmışdır. Həmçinin Robert Kollecində müəllimlik etmiş, "Matbaa-i Ebüzziya" nəşriyyatının sahibi və direktoru olmuşdur. "Təsviri-əfkar" qəzetinin sahibi, inzibati direktoru və baş redaktoru, "Son Saat" qəzetinin təsisçisi və rəhbəri, "Tasvir" qəzetinin sahibi və baş redaktoru, Beyoğlu Kitap Sarayı müəssisələrinin qurucusu, eləcə də yazıçı kimi fəaliyyət göstərmişdir.

O, Hürriyyət Partiyasının təsisçi üzvlərindən biri olmuş, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) IX və X çağırışlarında Konya millət vəkili seçilmişdir.[2] Bundan başqa, Avropa Şurası, Dünya Parlamentlər Birliyi, Avropa Parlamentlər Birliyində Türkiyə nümayəndəliyi və Avropa Şurasının İnkişaf Fondunda Türkiyə nümayəndəliyi kimi vəzifələrdə çalışmışdır.

Zübeyir Ziyad Əbüzziyya ailəli idi və iki övladı var idi.[2] O, keramika ustası və dizayner Alev Əbüzziyanın atasıdır.

Ziyad Əbüzziyya, XII əsrdə Xorasandan köçərək Anadoluda Koçhisara yerləşmiş Şərəfli tayfasının Xorasan mənşəli At Çeken Hacı Hasanoğulları nəslinə mənsubdur. Jurnalist, yazıçı və mətbəə sahibi olan babası Əbuziya Tofiqdən sonra, atası Talha Əbüzziyya və əmisi Velid Əbüzziyyanın davam etdirdiyi jurnalistika peşəsinə 1933-cü ildə əmisinin nəşr etdirdiyi "Zaman" qəzetində başlamışdır. Əbüzziyyanın anası, əsərlərini Ruhsan Nevvara təxəllüsü ilə yazan Hadiyə xanım, XII əsrdə Xorasandan gələrək Burdura məskunlaşmış Bayraktar Selimoğlu ailəsinə mənsub idi.

Ziyad Əbüzziyyanın ilk yazısı 1 iyun 1931-ci ildə Ziyad Talha imzası ilə "Yeşilköy Gece" qəzetində dərc olunmuşdur.

İlk və orta təhsilini başa vurduqdan sonra orta məktəbi Qalatasaray Liseyində (1924–1933), ali təhsilini isə İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsində (1933–1936) müvəffəqiyyətlə başa vuraraq məzun olmuşdur. Peşə fəaliyyətində ardıcıl olaraq aşağıdakı vəzifələrdə çalışmışdır: İstanbul İş Bankası və Türkiyə Mərkəzi Bankında məmur (1934–1935), Robert Kollecində müəllim (1938–1943), Orta Doğu Texniki Universitetinin (ODTÜ) təsisçilərindən biri və Qəyyumlar Şurasının üzvü (1955–1960), Güven Sığorta Şirkətinin İdarə Heyətinin üzvü (1968–1972), Dənizçilik Bankı və Dəniz Nəqliyyatı Şirkətinin İdarə Heyətinin üzvü (1972–1974), İstanbul Universitetinin Mətbuat və Yayım Ali Məktəbində müəllim (1979–1985), Türk Mədəniyyətinə Xidmət Vəqfinin təsisçisi və İdarə Heyətinin üzvü (1985–1989).

Ziyad Əbüzziyya 1933–1947-ci illərdə şərikli olduğu "Matbaa-i Ebüzziya" nəşriyyatının idarəçiliyini həyata keçirmişdir. 1940-cı ildə nəşrinə başladığı "Tasvîr-i Efkâr" qəzetinin adını növbəti il "Tasvir" olaraq dəyişdirmişdir. Həmin il "Son Saat" qəzetini də nəşr etməyə başlayan Əbüzziyya, 1943-cü ildə yaratdığı "Tasvir Nəşriyyatı" vasitəsilə 60-a yaxın kitab çap etdirmişdir. 1949-cu ildə qəzetlərini bağlayaraq siyasi fəaliyyətə başlamışdır.

1950-ci il seçkilərində Demokrat Partiyasından (DP) Konya millət vəkili seçilən Ziyad Əbüzziyya (1945–1955-ci illərdə DP üzvü olmuşdur), 1955-ci ildə "19-lar Hərəkatı" ilə bağlı partiyadan xaric edilmişdir. Daha sonra Hürriyyət Partiyasının təsisçilərindən biri olmuş və 1955–1958-ci illərdə partiyanın İdarə Heyətinin üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1957-ci il seçkilərində Hürriyyət Partiyasından İstanbul və Konya üzrə namizəd olmuş, lakin seçilə bilməmişdir.

Ziyad Əbüzziyya 1940–1947-ci illərdə jurnalist kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə demokratiya uğrunda mübarizə aparmışdır. Bu müddətdə onun nəşr etdiyi qəzet 17 dəfə bağlanmış, özü isə 35 dəfə məhkəməyə verilmişdir. 1950–1960-cı illərdə Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Türkiyəni təmsil etmişdir. O, 1946–1970-ci illər arasında müntəzəm olaraq nəşr etdirdiyi, illüstrasiyalı divar ensiklopediyası xarakteri daşıyan Əbüzziyya Təqvimi ilə geniş şöhrət qazanmışdır.

Öz nəşriyyatı üçün "Kim Kimdir?" silsiləsi çərçivəsində kitablar yazmışdır. Babası Əbüzziyya Tofiqin Yeni Osmanlılar Tarixi əsərini yenidən işləyərək genişləndirmiş, əlavələr etmiş və onu üç cild şəklində yenidən nəşr etdirmişdir. Həmçinin Ahmed Rızanın Qərbin Şərq Siyasətinin Mənəvi İflası adlı əsərini tərcümə edərək 1984-cü ildə nəşr etdirmişdir.

Ziyad Əbüzziyyanın müəllifliyi, tərcüməsi və tərtibatı ilə nəşr olunmuş ondan artıq kitabı vardır.

Antik əşyalar və tarixi eksponatlarla zəngin, kitabxana və muzeyi xatırladan İstanbulun Kadıköy rayonunun Kızıltoprak məhəlləsindəki evində vəfat edən Ziyad Əbüzziyyanın cənazə namazı 26 may 1994-cü ildə Fatih məscidində qılınmış, daha sonra Zincirlikuyu qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

  1. ↑ Identifiants et Référentiels (fr.). Agence bibliographique de l'enseignement supérieur. (İstifadə tarixi: 14 iyul 2025).
  2. 1 2 "TBMM Albümü 2. Cilt (1950-1980)" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 12 Aralık 2017 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 Ağustos 2022.