Zore Vinoqradova

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Zore Vinoqradova
Doğum tarixi 17 (30) noyabr 1916
Doğum yeri
Vəfat tarixi 18 may 1989(1989-05-18) (72 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • M. V. Frunze adına Krım Dövlət Pedaqoji İnstitutu[d] (1937)
Fəaliyyəti bioloq

Zore Vinoqradova (17 [30] noyabr 1916, Nekrasovka[d]18 may 1989(1989-05-18), Odessa)[1] — Sovet bioloqu. Biologiya elmləri doktoru (1958).

Bioqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

17 noyabr 1916-cı ildə Feodosiya vilayətinin Kulçora kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası 1938-ci ildə repressiyaya məruz qalmış və əmək islah düşərgədə dünyasını dəyişmişdir[2].

Zore ilk təhsilini kənd məktəbində alır. 12 yaşında Feodosiya internat məktəbinə daxil olur. Daha sonra fəhlə məktəbini bitir. Sonra Krım Pedaqoji İnstitutunun tələbəsi olur. 1937-ci ildə "müəllim" ixtisasına yiyələnərək Krım tatar məktəbində müəllim və Sudakdakı orta məktəbdə kimya müəllimi işləmişdir[3].

Konstantin Vinoqradovun dəvəti ilə 1938-ci ildə Qara-Dağ bioloji stansiyasında tədqiqatçı olur[4]. Sonra onunla evlənir və bu soyadını alır.

Böyük Vətən müharibəsi dövründə Ufaya təxliyyə edilir. Evakuasiyadan qayıdaraq Qara-Dağ stansiyasında işə davam edir. 1947-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir[5]. 1953-cü ildə Odessa şəhərində Ukrayna SSR Elmlər Akademiyası Hidrobiologiya İnstitutunun bioloji stansiyasında işə başlayır. 1958-ci ildə "Qara dəniz balıqlarında qaraciyərində A vitamini" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək biologiya elmləri doktoru olur. 1964-cü ildən Cənubi Dənizlərinin Biologiyası İnstitutunun Odessa filialının əməkdaşı işləyir. Burada biokimya şöbəsinə rəhbərlik edir. Odessa Universitetinin Biologiya fakültəsində xüsusi bir kurs keçirmişdir.

18 may 1989-cu ildə dəfn olunduğu Odessada dünyasını dəyişir.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Əri - Konstantin Aleksandroviç Vinoqradov (1902-1990) - Sovet dəniz bioloqu və ixtiyoloqu, biologiya elmləri doktoru, professor. Cütlük 1940-cı ildə evlənmişdir. Evakuasiya zamanı uşaqları (bir qızı və bir oğlu) dünyaya gəlmişdir. Oğlu - Aleksandr Vinoqradov (1942-ci il təvəllüdlü) - hidrobioloq. Biologiya elmləri doktoru[6].

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Xüsusilə Qara dənizdəki dəniz orqanizmlərinin ekoloji biokimyasını və onurğasızların kimyəvi tərkibini öyrənmişdir. Qara dəniz balıqlarında bir "qabıq dəyişdirməni" kəşf etmişdir.

100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Azov, QaraXəzər dənizlərindəki “Mikluxo-Maklay” gəmisindəki dəniz ekspedisiyalarının üzvü olmuşdur. 1967-ci ildə Kiyevdəki "Naukova Dumka" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan "Dəniz orqanizmlərinin biokimyası" əsərinin müəllifidir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "73 годовщине Победы в Великой Отечественной войне посвящается. Константин Александрович Виноградов и Зорэ Аблякимовна Аблямитова: судьбы, ставшие легендой". Карадагская научная станция им. Вяземского. Официальный сайт. 07.05.2018.
  2. Урсу Д. П. Деятели крымскотатарской культуры
  3. "Доктор биологических наук Зоре Аблямитова". avdet.org (rus). 2006-11-13. İstifadə tarixi: 2020-06-30.
  4. "Аблямітова Зоре Аблякимівна | Енциклопедія Сучасної України". esu.com.ua. İstifadə tarixi: 2020-06-30.
  5. Косенко Юрий (2013-03-21). "Зоре Аблямитова – крымскотатарская женщина, ставшая выдающимся биологом". islam.in.ua.
  6. esu.com.ua