Zviad Qamsaxurdiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Zviad Qamsaxurdiya
gürc. ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდია
Zviad Gamsakhurdia, Tbilisi, 1988.jpg
bayraqGürcüstan Respublikasının 1-ci Prezidentibayraq
14 aprel 1991 - 6 yanvar 1992
Sələfi vəzifə təsis edilib
Xələfi Eduard Şevardnadze
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı ზვიად გამსახურდია
Doğum tarixi 31 mart 1939(1939-03-31)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 31 dekabr 1993(1993-12-31)[2][1][3] (54 yaşında)
Vəfat səbəbi güllə yarası[d]
Dəfn yeri
  • Mtatsminda panteonu[d]
Partiya
Təhsili
Atası Konstantin Qamsaxurdiya
Uşağı 3
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi filologiya elmləri doktoru

İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Zviad Konstantinoviç Qamsaxurdiya (gürc. ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდია; 31 mart 1939[1], Tbilisi31 dekabr 1993[2][1][3]) — Gürcüstan siyasətçisi, dissidenti, alimi və yazıçısı. O, Gürcüstan SSR Ali Sovetinin sədri (1990–1991) və Gürcüstanın birinci prezidenti (14 aprel 1991–6 yanvar 1992) olmuşdur.

Postsovet respublikalardan olan Gürcüstanın demokratik yolla seçilmiş ilk prezidenti olan Zviad Qamsaxurdiya daim Rusiyanı onun hökumətinə qarşı sui-qəsddə ittiham edirdi. O, Gürcüstanın inkişaf etdirilməsi üçün xarici dövlətlərdən kömək ala bilməmiş və Qamsaxurdiya hökuməti tərəfindən tanınan Çeçenistanın dövlət başçısı Cövhər Dudayevin simasında özünə etibarlı müttəfiq tapmışdır.

O, Gürcüstanı dəhşətli və qanlı vətəndaş müharibəsinə aparan dövlət çevrilişinin qurbanı oldu. Zviad Qamsaxurdiya Abxaziya ilə Gürcüstan arasında mövcud fikir ayrılıqlarının kökündə dayanır. O həmçinin, digər Qafqaz ölkələri ilə yaxın əlaqələr qurmuşdur.

Erkən həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Zviad Qamsaxurdiya 31 mart 1939-cu ildə Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində anadan olmuşdur. O, əslən Zuqdididən, milliyətcə meqrel olan zadəgan gürcü ailəsində anadan olmuşdu. Onun atası akademik Konstantin Qamsaxurdiya XX əsrin aparıcı Gürcüstan yazıçılarından biri və keçmiş Gürcüstan Demokratik Respublikasının diplomatı olmuşdur. Zviad filologiya kursları almış, sonradan tərcüməçi və ədəbiyyatşünas kimi karyerasına başlamışdır.

Dissidentliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İlkin dövrü[redaktə | mənbəni redaktə et]

İosif Stalinin gürcüstanlı olmasına baxmayaraq və ya elə məhz buna görə, sovet hakimiyyəti 1950-ci illərdə xüsusilə Gürcüstana qarşı qəddar siyasət aparırdı. Hökumət Nikita Xruşşovun hakimiyyəti dövründə Gürcüstan mədəniyyətinin təbliğini məhdudlaşdırmağa çalışırdı. Qamsaxurdiya 1955-ci ildə "Qorqasaliani" adlında yeraltı gənclər qrupu yaratmışdır. Qrup tarixi Gürcüstan kralı I Vaxtanq Qorqasalinin şərəfinə adlandırılmışdır. Bu qrup insan haqlarının pozulması ilə bağlı məlumatlar yaymağa çalışmışdır. Qamsaxurdiya 1956-cı ildə Tbilisi şəhərində SSRİ hakimiyyətinin Gürcüstan SSR-də apardığı ruslaşdırma siyasətinə qarşı təşkil edilən aksiya zamanı həbs edilmişdir. O, 1958-ci ildə antisovet materialları yaydığına görə yenidən həbs edilmişdir. Qamsaxurdiya 6 ay müddətinə Tbilisidə psixiatriya xəstəxanasına yerləşdirilmiş və ona "dekompensasiya ilə psixopatiya" diaqnozu qoyulmuşdur. Beləliklə, o, SSRİ-nin psixiatriyadan siyasi məqsədlər üçün istifadə edildiyi siyasətinin çoxsaylı qurbanlarından biri olmuşdur.

İnsan hüquqları aktivizmi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azadlıq hərəkatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Prezidentliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İlk illəri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müxalifətin güclənməsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çevriliş[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sürgün[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vətəndaş müharibəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vəfatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nəzəriyyələr[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dəfni[redaktə | mənbəni redaktə et]

İrsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Zvijad Gamsahurdia // Proleksis enciklopedija (xorv.). 2009.
  2. 1 2 Swiad Gamsachurdia // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. 1 2 Swiad Gamsachurdia // Munzinger Personen (alm.).