Yerarmudu

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Yerarmudu(topinambur, yeralması, dombalan)(Helianthus tuberosus) - bitki növü. Ən qədim zamanlardan bəri xalq təbibləri və həkimlər unikal xassələrə malik yerarmudu bitkisinin müalicəvi xüsusiyyətlərini görüb, ondan istifadə ediblər. Bu bitkiyə “topinambur”, “yeralması”, “dombalan” da deyirlər. Təəssüf ki, insanlar çox vaxt onun qədrini lazımınca bilmirlər. Amma bu birki ilə şəkərli diabet, ateroskleroz, stenokardiya, anemiya, duz yığılması, artrit, böyrək və mədə-bağırsaq xəstəliklərini uğurla müalicə etmək mümkündür. Başlıcası isə budur ki, dombalanın tərkibindəki bütün mikro- və makroelementlər orqanizmin asan qəbul edə bildiyi şəkildədir. Yerarmudunu tərkibindəki silisiumun miqdarına görə çempion da adlandırmaq olar. Bu maddə böyrəklərdə qum və daş əmələ gəlməsinin, oynaqlarda duz yığılmasının qarşısını alır. Ən əsası isə, dombalanın tərkibində inulin maddəsi var. O həm də kalsium və maqneziumla zəngindir. Topinamburu həm xroniki xəstəliklərdə müalicə məqsədi ilə, həm də profilaktika üçün istifadə etmək olar. Məsələn, I və II tip şəkərli diabet zamanı dombalanın davamlı surətdə qəbul edilməsi insulinə ehtiyacı azaldır. Ateroskleroz, ürəyin işemik xəstəliyi, artıq çəki olduqda isə xolesterini aşağı salır. Mədə-bağırsaq xəstəlikləri zamanı mikrofloranı bərpa edir, bağırsaqların peristaltikasını yaxşılaşdırır. Özü də bir belə dərdin dərmanı olan yerarmudunun nə yan təsiri, nə də əks göstərişi var. Dombalanı salatların tərkibində çiy şəkildə yemək məsləhətdir, çünki 45-50 dərəcə temperaturda onun tərkibində olan vitaminlər və bəzi maddələr parçalanır, bir sıra faydalı xüsusiyyətləri itir. Buna görə də digər tərəvəzlər kimi yerarmudunu da ən yaxşısı çiy yeməkdir.