Appian

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Appian - (yunanca: Ἀππιανός Ἀλεξανδρεύς — Аппиано́с Александре́ус) (200 - 274) — qədim Roma tarixçisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Misirin İskəndəriyyə şəhərində doğulmuş, bir sıra yüksək vəzifələrdə çalışdıqdan sonra bir müddət vəkil işləmişdir. Sonralar dostu Frontonun köməyi ilə imperator prokuroru təyin olunmuşdur. Appian qatı imperiya və monarxiya tərəfdarı idi. Onun 24 kitabdan ibarət "Roma tarixi" adlı əsərinin təxminən yarısı qalmışdır. Bunlar VI-VIII, XII-XVI kitablar və bir neçə fraqmentdən ibarətdir. Əsərin bizə gəlib çatmış hisssələrinin məzmununa uyğun olaraq ona "Vətəndaş müharibəsi" adını vermişlər. Appianın hadisələri əhatəli və analitik təsvir etmə bacarığına görə tarixçilər arasında böyük nüfüzu var. O, daxili çəkişmələrin və vətəndaş müharibələrinin təsvirini onları başlayanların adı ilə - məsələn, ""Mari və Sulla", "Pompey və Sezar", "Antoni və Oktavian" adlı başlıqlara bölmüş və nəticədə bir növ nəhənglərin hakimiyyət uğrunda mübarizəsinin tarixi mənzərəsi meydana gəlmişdir. Əsərin ikinci kitabının 149-154-cü fəsillərində Appian Makedoniyalı İskəndərlə Yuli Sezarın müqayisəli xarakteristikasını verir, hər ikisinin doğum və həyatlarındakı oxşar cəhətləri, onların ölümə doğru necə getdiklərini çox aydın təsvir edir. Appianın daha iki şəxsiyyətə verdiyi qiymət də maraqlıdır. Onlardan biri e.ə. 74-71-ci illərdə İtaliyada baş vermiş qullar üsyanının başçısı Spartak, o biri isə məşhur sərkərdə Pompeydir. Ənənənin əksinə olaraq Appian onların birincisinə yüksək qiymət vermiş, ikincisini isə dəyərsiz və miskin bir şəxs hesab etmişdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Əlisa Nicat. Dünya tarixçiləri. Bakı, 1998.
  • Заборовский Я. Ю. Аппиан и римская civitas в последний век существования Республики: к вопросу об источниках и характере "Гражданских войн" Аппиана // Вестник древней истории. — 1981. №4. — С. 138-144.
  • Хан, И. Аппиан и Александрия // Вестник древней истории. — 1968. №1. — С. 72-86
  • Севастьянова О. И. Аппиан и его «Римская история» // Вестник древней истории. — 1950. №2. — С. 253-262

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Аппиан. Гражданские войны. (Известия ГАИМК. Вып. 129). Л.: Соцэкгиз, 1935.
  • Аппиан. Кн. 11. Сирийские дела. // ВДИ. 1939. № 2.
  • Аппиан. Кн. 12. Митридатовы войны. // ВДИ. 1946. № 4.
  • Аппиан. Римская история. Первые книги. / Пер. и комм. А. И. Немировского. (Серия «Античная библиотека»). СПб.: Алетейя. 2004.

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]