Morenlər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Morenlər (fr. moraine) – buzlağın gətirdiyi və çökdürdüyü süxur qırıntılarıdır. Morenlər iki qrupa bölünür[1]:

  1. Hərəkətdə olan morenlər
  2. Çökmüş morenlər

Hərəkətdə olan morenlər[redaktə | əsas redaktə]

Dağ buzlaqlarında hərəkətdə olan morenlər üst, daxili və dib morenlər nə bölünür.

Üst morenlər[redaktə | əsas redaktə]

Üst Morenlər dərənin yamaclarında buzlağın üstünə tökülən süxur qırıntılarıdır. Adətən üst Morenlər buzlaq dilinin yanlarında toplanır və yan morenlər adlanır. Buzlaqlar bir-birinə qarışdıqda onların yan morenləri birləşib aşağıda, buzlaq dilinin ortasında orta morenlər əmələ gətirir.

Daxili morenlər[redaktə | əsas redaktə]

Buzlağın üstünə tökülmüş qırıntıların bir hissəsi yarıqlardan buzlağın içərisinə batır və daxili morenlər əmələ gətirir.

Dib morenlər[redaktə | əsas redaktə]

Buzlağın altında, buzlağın hərəkəti zamanı yataqda qoparılmış qırıntılardan dib morenlər əmələ gəlir.

Çökmüş morenlər[redaktə | əsas redaktə]

Çökülmüş Morenlər - buzlaqlar çəkildikdən sonra onun yerinə qalan müxtəlif qırıntı materiallarından əmələ gəlmiş moren örtüyündən və moren tirələrindən ibarətdir. Bunların arasında, buzlaqların qarşısında çöküb qalmış süxur qırıntılarından ibarət tərələr xüsusi yer tutur və onlar uc morenlər adlanır. Moren materiallarının qeyribərabər çökməsi, habelə buzlaqların yeri eşib dağıtmasından alçaqhündür, təpəlik-düzənlik relyef əmələ gəlir ki, belə relyefə moren relyefi və ya moren landşaftı deyilir.

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008