Nikolas Yozef Kuqnot

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Nikolas Yozef Kyuno (fr. Nicolas-Joseph Cugnot) - Buxar maşını ilə hərəkətə gətirilən ilk Avtomobil Fardilyeri ixtira etmiş, fransız ixtirçısı olmuşdur.

1769-cu ildə fransız hərbi mühəndisi və ixtiraçısı Nikolya-Jozef-Kyuno (1725-1804) buxar mühərrikli “Kyunonun balaca arabası” adlanan ilk maşın nümunəsini sınaqdan keçirmişdi. Bir il sonra öz “Kyunonun böyük arabası”-nı ixtira etdi və onu “alovlu” adlandırdı. O, ağır artilleriya silahlarının daşınması üçün nəzərdə tutulmuşdu.

Fransanın o dövrdəki xarici işlər naziri hersoq de Şuazel Kyunonun kəşfi ilə çox maraqlanırdı və ona kral xəzinəsi hesabına vəsait ayıraraq ilk nümunələrinin düzəldilməsinə imkan verdi.

Kyuno buxar maşınının ölçüləri uzunluğu 7,25 m, eni 2,19 m, arxa təkərlərinin diametri 1,23 m təşkil edirdi. Maşının boş halda çəkisi 2,8 ton, yüklənmiş halda isə təxminən 8 ton idi. Su qazının diametri 1,5 m idi. Belə bir maşının layihəsinin reallaşması həmin dövrdə 20000 livr dəyərində idi ki, bu da indiki avro ilə 300000-400000-dur.

Kyunonun ilk “avtomobili” yolda 4,5 km/saat sürət alsa da, o cəmi 12 dəqiqə hərəkət edə bilərdi. Belə ki, bundan çox hərəkət etməyə ona su və buxar çatmırdı. Sonra yenidən qazanı su ilə doldurub altında ocaq qalamaq  lazım olurdu.

Maraqlısı odur ki, 241 ildən sonra Kyunonun “alovlu araba”sı çertyojlar üzrə yenidən yaradılaraq tam hərəkət edə bildiyi göstərildi. Beləliklə, o indiyə qədər nəinki avtomobilin, eləcə də parovozun sələfi sayılır, çünki o da buxarla hərəkətə gətirilmişdir.

Təəssüf ki, Kyuno maşının effektiv tormozlanma sistemini nəzərdə tutmadığı üçün sınaqların birində idarəetməni itirmiş, maşın divara dəyərək kiçik parçalara bölünmüşdü. Zərbədən içərisində su olan qazan gurultu ilə partlayaraq vahimə yaratmışdı, ixtiraçı daha sonra baş verənlərin səbəbini başa salmağa çalışsa da sınaqlar təhlükəli olduğu bildirilərək dayandırılmışdır.

Nəticədə Kyunonun “özü hərəkət edən arabası” cəbbəxanaya təhvil verilmiş və sonra da Paris incəsənət və sənətkarlıq muzeyində öz yerini tapmışdır. Lakin inadkar ixtiraçı tədqiqatlarına davam etdirmişdi. 1779-cu ildən 600 livr təqaüd alırdı ki, bu da tədiqatlarda müvəffəqiyyət əldə etmək üçün çox az idi. Sonra isə inqilab başladı və Kyuno Belçikaya qaçmalı oldu. 1800-cü ildə o, Parisə qayıtdı, dörd ildən sonra vəfat etdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Nikolas Yozef Kuqnot ilə əlaqəli mediafayllar var.

1.Сергей Юрьевич Нечаев Удивительные изобретения [Текст] / С. Ю. Нечаев. - Москва : ЭНАС, 2012. - 236,