Qesner tülpanı

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Tulipa gesneriana səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
?Tulipa gesneriana
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:Birləpəlilər
Yarımsinif:Liliid
Sıra:Zanbaqçiçəklilər
Fəsilə:Zanbaqkimilər
Cins:Dağlaləsi
Növ: Tulipa gesneriana
Elmi adı
Tulipa gesneriana L.
Sinonimlər
*Tulipa suaveolens (Hayek. non Roth.)
  • Tulipa didieri (Jordan.)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  43105
MBMM  13306
IPNI  ???


Qesner tülpanı [1](lat. Tulipa gesneriana L.), Bağça dağlaləsi və ya Jesner dağlaləsi- zanbaqkimilər fəsiləsinin dağlaləsi cinsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu. “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir – VU C2a(ii). Nadir növdür.[2]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtaşəkilli, uzunsov, qonur rəngli qınla örtülüdür. Gövdə və çiçək saplağı qısadır. Yarpaqları 3 ədəd, enli neştərşəkilli, yaşılımtıl-göydür. Çiçəkyanlığı parlaq qırmızı, qaidəsində sarı ləkələr var; ləkələr sarı və ya qırmızı ləkəli sarıdır. Ləçəklər uzunsov-yumurtaşəkilli küt və təpə hissəsi örtüklüdür.

Bioloji, еkoloji və fitosеnoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə iyun, mеyvə əmələgətirmə iyul ayına təsadüf edir. Soğanaqla və toxumla çoxalır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında, dağ bozqırlarında, otlu yamaclarda, daşlı-çınqıllı, qayalı yerlərdə yayılmışdır. Mezoksеrofitdir[3]. Geofit bəzək bitkidir.[4]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvanın dağlıq rayonları (Ordubad rayonu, Nus-nus kəndi ərazisi) .

Sayı və tеndеnsiyası[redaktə | əsas redaktə]

Təbii ehtiyatı azdır. Əhali tərəfindən intensiv toplanması gələcəkdə azalma təhlükəsini ehtimal etməyə əsas verir.[5]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Antropogеn, ekoloji və zoogen amillər.

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yeni yayılma yerlərinin axtarılması vacibdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tulipa gesneriana - L.
  2. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  3. Talıbov T. H.,  2008
  4. İbadlı O. V., 2004; İbadlı O.V., 2002
  5. Naxçıvan MR Qırmızı kitabi 2010