"Kök (orqan)" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Jump to navigation Jump to search
5 bayt əlavə edildi ,  9 ay öncə
Həqiqətən sənənə
Redaktənin izahı yoxdur
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə
(Həqiqətən sənənə)
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə
'''Kök''' — hər hansı mühitdə yarpaq və bəllimüəyyən qayda üzrə düzülmüş tumurcuqsuztumurcuqlardan məhrum olan bitki orqanı. Bəzi bitkilərin kökləri olmur . Kök sistemi iki cür olur: mil kök və saçaqlı kök sistemi.
[[Şəkil:Primary and secondary cotton roots.jpg|thumb|250px|[[Pambıq]] bitkisində əsas və ikinci köklər]]
'''Kök''' — hər hansı mühitdə yarpaq və bəlli qayda üzrə düzülmüş tumurcuqsuz olan bitki orqanı. Bəzi bitkilərin kökləri olmur . Kök sistemi iki cür olur: mil kök və saçaqlı kök sistemi.
 
 
KÖK.
 
== Kök sistemi və kökün növləri ==
'''Kök elave köklerdende ibaretdir.'''Kökün ucunda əksərən kök üsküyü və mikoriza olur. Kök həmişə morfoloji ucdan böyüyür və endogen budaqlanma (içdədaxilində törəmə), özəlliyixüsusiyyətinə vardırmalikdir.
 
[[Otlar]], [[kollar]] və [[ağaclar]] '''kök''' sisteminə yiyədirmalikdir. Kök, bitkinin əsas orqanlarından biridir. Kökün əsas vəzifələrindən (funksiyalarından) biri, bitkini torpağa bərkitmək və torpaqdakı suyu, eləcə də mineral maddələri sormaqdır. Çox vaxt Kök, ehtiyat qida maddəsi toplanan orqana da çevrilir. Üzvi maddələrin yaradılmasında və vegetativ çoxalma prosesində də kök iştirak edir.
 
Bitkinin bütün kökləri onun kök sistemini yaradırtəşkil edir.
Quruluşuna və inkişaf özəlliklərinəxüsusiyyətlərinə görə '''iki cür kök sistemi''' vardırmüəyyən edilir:
* mil kök sistemi
* saçaqlı kök sistemi.
Mil kök əsas kökdən, yəni rüşeym kökcüyündən başlanğıcinkişaf alıredir. Əsas kök milə oxşayır. Buna görə də əsas kökü yaxşı böyümüşinkişaf etmiş bitkilərin kök sisteminə mil köklər deyılır.
 
Mil kök sistemində əsas kök yaxşı inkişaf etməkIə sürətlə böyüyür, torpağın dərinliyinə doğru uzanır. Özündən yanlara çoxlu qollarşaxələr verərək, geniş kök toru(şəbəkəsi) yaradır. Əsas kökdən yanlara doğruinkişaf böyüyənedən köklər yan köklər adlanır. Onlar da, öz növbəsində, balacaxırda, incənazik kökcüklərə bölünürşaxələnir. Beləliklə, torpağın hər yanınatərəfinə yayılan çoxlu incənazik köklər yaranırəmələ gəlir. Üzüm bitkisinin (tənəyin) anaəsas kökü torpağın dərin qatlarına gedərək, oradaki rütubətdən işlədiristifadə edir, bərk süxur və nazik daşlarla qarşılaşdıqda isə, özəlxüsusi turşu ifraz edir. 0, bərk süxuru dağıdır, daşı deşir, torpağın dərinliyinə gedir. Köklər bölünərəkşaxələnərək anaəsas kökdən bir neçə metr yanlara uzanan yan kökləri yaradırəmələ gətirir. Üzüm bitkisinin bu özəlliyindənxüsusiyyətindən işlədilərəkiətifadə olunaraq, respublikanın bəzi rayonlarında dəmyə şəraitində üzümçülüyü yaxşılaşdırılmışdırinkişaf etdirmək mümkün olmuşdur.
Azərbaycanın düzən bölgələrindərayonlarında yayılmış dəvətikanı adlanan ot bitkisinin mil kökü hətta 15-20 m-ə qədər, pambığın kökü 1,5-2 m, qarayoncanın kökü 3,5 m, xiyarın kökü isə 0,4-0,6 m-ə qədər torpağın dərinliyinə keçir. ÖzəllikləXüsusilə ağacların kökü daha yaxşı yetkinləşirinkişaf edir. Məsələn, yaşlı alma ağacının kökü bitkinin gövdəsindən 15 m-ə qədər yanlara yayılır və 3-4 m dərinliyə gedir.
Kök uc bölgəsihissəsi ilə böyüyür. Əgər kökün ucunu qırsaq, onun uzununa böyüməsi dayanar. Bu zaman yan və əlavə köklər daha yaxşı böyüyətinkişaf edər və torpağın ən yararlımünbit olan yuxarı qatında yayılar. Buna görə də şitillər əkilərkənəkilən zaman onların uclarını vurmaq gərəkdirlazımdır.
 
Mil kök sistemi, adətən, toxumdan təzə çıxmış cavan İkiləpəli bitkilərdə yaxşı görünür. İkiləpəli bitkilərin çoxu mil kök sisteminə malikdir. Əvəlikdə, lobyada, günəbaxan, yerkökü və yoncada iıikişaf etmiş əsas kök yaxşı nəzərə çarpır.
Anonim istifadəçi

Naviqasiya menyusu