İmpuls

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İmpuls
\vec p = m\vec v
Ölçüsü LMT-1
Ölçü vahidi
BS kq•m/san
SQS q•sm/san
Qeyd
vektorial kəmiyyət


Cismin kütləsi ilə sürəti hasilinə bərabər olan kəmiyyətə impuls deyilir.

\vec\mathbf{p}= M\vec\mathbf{v}
Burada p (vahidi \frac {kq \cdot m} {san}) impuls, \mathbf{M} (vahidi kq)cismin kütləsi və \mathbf{v} (vahidi \frac {m} {san}) cismin sürətidir.
Impuls vektorial kəmiyyətdir və sürət istiqamətində yönəlir.İmpuls anlayışını elmə R.Dekart (1596-1650) daxil etmişdir.Dekart onu hərəkət miqdarı adlandırmışdı.

Qüvvə impulsu[redaktə]

Qüvvə F ilə onun \Delta \mathbf{t} təsir müddətinin hasilinə bərabər olan kəmiyyətə qüvvə impulsu deyilir.Cismin impulsunun dəyişməsi qüvvə impulsuna bərabərdir.

\vec\mathbf{p}= \mathbf{mv-mv_0}= \vec\mathbf{F}\Delta\mathbf{t}
Qüvvə impulsunun tapılmasının bəzi tətbiqlərinə baxaq:

a) Cismin əvvəlki və sonrakı impulsları bir düz xətt üzrə eyni istiqamətdə yönəldikdə;

\Delta \mathbf{p}= \mathbf{mv_2-mv_1}

b) Cismin əvvəlki və sonrakı impulsları bir düz xətt üzrə əks istiqamətdə yönəldikdə;

\Delta \mathbf{p}= \mathbf{mv_2+mv_1}

c) Cismin perpendikulyar istiqamətdə səth ilə elastik toqquşarsa,

\Delta \mathbf{p}= \mathbf{2mv}, plastiki toqquşarsa \Delta \mathbf{p}= \mathbf{mv} olar.

d)Ümumi halda, yəni \mathbf{p_1}\mathbf{p_2} müxtəlif istiqamətlərdə olarsa,

\Delta \mathbf{p} -nin qiyməti kosinuslar teoriminə görə tapılır:
\Delta\mathbf{p}= \sqrt{p_1^2+p_2^2-2p_1p_2\cos\alpha}
Burada \mathbf{\alpha} - \mathbf{p_1}\mathbf{p_2} vektorları arasındakı bucaqdır.