4 (ədəd)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

4

dörd
Rəqəmlər
0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9
Ədədlər

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Factor:
Sıra sayı: 4-cü (dördüncü)
Say sistemləri
İkilik:
Səkkizlik:
Onaltılıq:
Digər dillərdə
Rum: IV
Yunan:
Ərəb: 4
Əski Ərəb: ٤
Çin:
Hind:
Koreya:
Natural ədədlər

Dördsay sistemində rəqəm və eyni zamanda ədədlərdən biridir. Üçdən sonra, beşdən əvvəl gəlir.

Ümumi məlumat[redaktə]

Haqq-hesab əməliyyatında üçdən üstün olan dörd sayı, hər şeydən öncə, yaşadığımız məkanın, kosmos mühitinin, yəni ümumilikdə kainatın üfüqi durumunu mifoloji anlamda simvollaşdırır. Və bu məqamda kainatın şaquli göstəricisi olan üç sayından heç də az dəyər daşımır. Əgər biz cəhətləri - şimal, cənub, şərq, qərb; istiqamətləri - sağ, sol, irəli, geri; ilin fəsillərini - yaz, yay, payız, qış və s. də buraya əlavə etsək, onda bu dəyər daha da artmış olur. Qədim türksoylular və bu soyluların yaşadıqları yerlərlə qonşuluqda məskən salanlar da məişət quruluşları üçün dörd sayını simvol olaraq qəbul etmişlər. Bu cəhətə yurd salmaqda, çadır qurmaqda daha ciddi yanaşılmışdır. Odur ki, dörd sayı ilə simvollaşan cəhətlərdən - Cənub hər işin xeyirxah başlanğıcı bilinmişdir. Bu səbəbdən də kainatın mikromodeli sayılan olacağın - çadırın qapısı bu səmtə açılmışdır. Bununla, yəni hər sübh qapını açıb Cənubu görməklə, ona salam verməklə işlərin də uğurlu olacağı düşünülmüşdür. Çadır qapısının əks tərəfi - yuxarı baş, yəni Şimal ehtiram səmti bilinmiş, nüfuzlu, hörmətli kimsələrə məhz burada əyləşmək təklif edilmişdir. Çadırın Şərq (sol) tərəfi qadın, Qərb (sağ) tərəfi kişi başlanğıcı sayılmışdır. Bu səbəbdən kişilərə məxsus nə varsa, çadırın Qərb, qadınlara məxsus olanlar isə çadırın Şərq tərəfində yerləşdirilmişdir. Dörd sayının dünyanın dörd səmtinin üfüqi simvolu olması əski türk yazılı abidələrində də qeyd olunub. Gültəkin və Bilgə xaqan abidələrində bildirilir ki, məkan anlamında dünyanın irəli-geri, sağ-sol olmaqla dörd səmti vardır. Türklər də xaqanlıq yaratmaq üçün yürüşlərini məhz bu istiqamətlərə yönəldirlər. "Ənasiri-ərbəə" də dörd sayı ilə bağlıdır. Və bu, dörd nəsnəni - havanı (yel), suyu, torpağı, odu (istiliyi bildirir. "Ənasiri-ərbəə"nin bir də bir "Ərkani-ərbəə" (dörd əsil) adı vardır. Yəni mövcudatda nə varsa, onların canında bu dörd ünsür-hava (yel), su, torpaq, od (istilik) vardır. Dörd sayının dini görüşlərlə də əlaqəsi şübhəsizdir. Belə ki, dörd müqəddəs kitabın - "Tövrat", "Zəbur", "İncil", "Quran"ın uyğun olaraq dörd həzrət peyğəmbərə - Musaya, Davuda, İsaya, Məhəmmədə "göndərilməsi"nə təsadüfi hal kimi baxmaq olmaz.

Riyaziyyatda[redaktə]

İnam və etiqadlarda[redaktə]

Əgər dörd rəqəmi altında doğulmuş uşağınız sizə həddən artıq ləng görsənirsə, narahat olmayın. Çünki «dörd»lər səliqəli və işlərini hər zaman nizama salan olurlar. Bir şeyə əmin olanda bu fikir onlarda sona qədər davam edir. Əgər münaqişədən qaçmaq istəyirsinizsə, onların əşyalarının yerini dəyişməyin, tək qalmalarına mane olmayın. Çox üzüyola olan bu uşaqlar həm özlərini, həm də bacı-qardaşlarını əyləndirə bilirlər. Təşəbbüskar, müstəqil və açıq ürəkli olmaları onları sevdirir. Bu həssas uşaqların hamıdan artıq diqqət və məhəbbətə ehtiyacı olur. Ancaq tələbkar olmadıqlarından bunu biruzə vermirlər. Numerologiya tsiklində ən təmkinlidirlər. Başladıqları işi çox uğurla başa çatdırırlar.

Qurani-Kərimdə[redaktə]

  • İsmətli qadınla zina isnad edib, sonra (dediklərini təsdiqləyəcək) dörd şahid gətirə bilməyən şəxslərə səksən çubuq vurun və onların şəhadətini heç vaxt qəbul etməyin. Onlar sözsüz ki, (Allahın itaətindən çıxmış) əsl fasiqlərdir.[1]
  • Arvadlarına zina isnad edib özlərindən başqa şahidləri olmayanların hər biri özünün doğru danışanlardan olduğuna dair dörd dəfə Allahın adı ilə (Əşhədu billahi – Allahı şahid gətirirəm, deyə) şəhadət verməlidir.[2]
  • Qadının da (hakimin hüzurunda) ərinin yalan danışanlardan olması barədə dörd dəfə Allahı şahid tutması əzabı ondan dəf edər.[3]
  • Nə üçün özlərinin doğru olduqlarını təsdiq edəcək dörd şahid gətirmədilər? Madam ki, şahid gətirmədilər, deməli, onlar Allah yanında əsl yalançıdırlar![4]
  • Allah hər heyvanı (canlını) bir sudan (nütfədən) yaratmışdır. Onların bəzisi qarnı üstə sürünür, bə’zisi iki, bəzisi isə dörd ayaq üstündə gəzir. Allah istədiyini yaradır. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir![5]

İstinadlar[redaktə]

  1. Nur surəsi, 4
  2. Nur surəsi, 6
  3. Nur surəsi, 8
  4. Nur surəsi, 13
  5. Nur surəsi, 45