Adi armud

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Adi armud
Pears.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Rozid
Sıra: Gülçiçəklilər
Fəsilə: Gülçiçəyikimilər
Cins: Armud
Növ: Adi armud
Latınca adı
Pyrus communis L.
Sinonimlər
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   25295
MBMM   23211
IPNI   ???


Adi armud (lat. Pyrus communis) – gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü.

Şərqi Avropadan Qərbi Asiyaya qədər yayıımışdır.

Həmin fəsilədən olan armudun Azərbaycanda 16 növü yabanı halda bitir, 2 növü isə mədəni halda geniş becərilir.

Təbabətdə[redaktə]

Aşağıda qeyd edilən 2 növ armudun təbabətdə istifadə edilməsi barədə məlumat verilir.

Adi armud və ya mədəni armud və Qafqaz armudu.

Armud. Onun hündürlüyü 20 – 30 m-ə qədər olan ağac bitkisidir. Meyvəsinin qabığının qırmızı, qəhvəyi, qızılı rəngdə olması ilə başqa növlərindən fərqlənir. O, Azərbaycanın bir çox rayonlarında geniş becərilir.

Qafqaz armudu. Bu çətiri budaqlı ağacdır. Meyvəsi xırdadır, girdə formada olub, azca ağız büzüşdürücüdür. Adətən, meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Azərbaycan meşələrində yabanı halda geniş yayılıb.

Adi armudun meyvələrində şəkər [12 %], pektin maddələri [4, 2 %], üzvü turşular [2, 5 %], aşı maddələri [1,2 %], C vitamini [64, 5 mq %], karotin [5 -6 mq %], B1 vitamini vardır.

Qafqaz armudunun tərkibində isə şəkər şəkər [6 -7 %], pektin maddələri [3,4 – 4 %], üzvü turşular [1,2 – 1,6 %], aşı maddələri [2-3 %], C vitamini [26 – 30 mq %], karotin [6,48 – 10,5 mq %], və s. müəyyən edilmişdir.

Xalq təbabətində Qafqaz armudunun qurudulmuş yarpaqlarından sulu dəmləmə [çay] hazırlayıb, ürək ağrıları, xüsusən ürək döyünmələri zamanı içirlər. Eyni məqsəd üçün təzə dərilmiş armud meyvələrinin şirəsindən də istifadə olunur.

Adi armud şirəsi ishal xəstəliyinə qarşı işlədilir. Zaqatala rayonunda bağ armudunun meyvələrindən [xüsusən onun yerli adla məşhur olan "bal armudu" sortundan] armud bəkməzi hazırlanır. Bunun üçün armudun meyvələrini iki hissəyə ayırıb, sıxıb şirəsini çıxardırlar. Alınmış şirə qatı şərbət halına düşənə qədər qaynadılır. Nəticədə əldə edilən armud bəkməzindən qüvvətverici və sidikqovucu dərman kimi istifadə olunur. Armudun meyvələrinin şirəsi şəkərlə bir yerdə mət hala [qatı hala] düşənə qədər qaynadılır. Nəticədə alınan bəkməzdən [yerli adla "armudrub"] iştahaartırıcı və həzm prosesini yaxşılaşdıran dərman kimi işlədilir. Bağ armudu böyrəklərdən daşın salınmasında və sidikqovucu kimi istifadə edilir.

Diabet xəstəliyinə tutulanlara armud çox xeyirlidir, çünki o, orqanizmdə qidanın asan həzm olunmasına və iştahanın yaxşılaşmasına kömək edir. Armud malyariya xəstəliyinə tutulanlar üçün də faydalıdır. Çünki o, ürək yanğısının qarşısını alır. Xalq təbabətində armud ağacının yarpaqlarından çay kimi dəmləyib daxili qanaxmalarda qankəsici dərman kimi işlədilir.

Həmçinin bax[redaktə]

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: عادی آرمود


Mənbə[redaktə]