Deduktiv əqli nəticə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Deduksiya (lat. deductio — izah etmək, nəticə çıxartmaq)— əqli nəticənin bir növüdür. Deduksiya elə bir əqli nəticədir ki, verilmiş predmet və hadisələrə əsaslanaraq yeni nəticə hasil edirik. Burada fikir ümumidən konkretə doğru gedir. Hərhansı bir ümumi müddəanın, hökmün, fikrin əsaslandırılmasında, insan deduksiyadan, onun qaydalarından istifadə edir.

Deduksiyada müəyyən hökmlərdən istifadə etməklə, gerçəklikdəki predmet və hadisələr haqqında yeni bilik əldə edirik. Bu zaman alınan məntiqi nəticə obyektiv gerçəklikdəki predmet və hadisələr arasındakı əlaqə və münasibətlərin təfəkkürdə inkasıdır.

Sadə nümunə[redaktə]

Hökmlər arasında əlaqə və münasibətlərə aid nümunə:

İnsan canlıdır
Türklər insandır
Selcan türk qızıdır
Selcan canlıdır.

Burada "canlı" anlayışı cinsi, "türk" anlayışı növü, "Selcan" isə fərqi ifadə edir. Beləliklə, fikrin ümumidən xüsusiyə doğru getməsi hadisəsi baş verir.

Deduktiv əqli nəticənin növləri[redaktə]

Deduktiv əqli nəticənin ən çox işlədilən növü sadə qəti sillogizmlərdir(buna ənənəvi klassik, Aristotel, və ya orta termin vasitəsilə əmələ gələn sillogizmlər də deyilir).

Ədəbiyyat[redaktə]

  • İsrafilov M. "Məntiq kursu", Bakı, "Turan" nəşrlər evi-2001, 534s.
  • Zeynəddin Hacıyev. "Məntiq". Bakı, "Təhsil" NPM, 2007, 240s.

Həmçinin bax[redaktə]