Göy balina

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Göy balina
Bluewhale877.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: Sonağızlılar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
İnfratip: Ağızçənəlilər
Sinifüstü: Dördayaqlılar
Sinif: Məməlilər
Yarımsinif: Vəhşi heyvanlar
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Balinakimilər
Yarımdəstə: Dişsiz balinalar
Fəsilə: Zolaqlı balinalar
Cins: Balaenoptera
Növ: Göy balina
Latınca adı
Balaenoptera musculus (Linnaeus, 1758)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   180528
MBMM   9771


Göy balina (lat. Balaenoptera musculus) – balaenoptera cinsinə aid məməli heyvan növü.

Görünüşü[redaktə]

Bu nəhəng su canlısının kütləsi 160 t,uzunluğu 33,58 m, ürəyinin kütləsi isə 700 kq-a çatır.Məhv olma təhlükəsi altındadır. Məməlilər dəstəsinin ən iri nümayəndəsi. Dişilərin maksimal uzunluğu 33,2 m, erkəklərin 32, 6 m. çatır.(Şimal yarımkürəsinin göy balinaları ölçülərinə görə Cənub yarımkürəsindəkilərdən kiçikdir). Nəhəng ölçülərinəbaxmayaraq, bədən quruluşları mütənasibdir, qidrodinamikdir. Bel üzgəci nisbətən alçaqdır - 30 sm. qədər(seyvalda yaxud finvalda olduğundan alçaqdır). Sinə üzgəcləri ensizdir, itivaridir və bir qədər qısadır( bədən uzunluğunun 1/7-1/8 qədərində). Rəngi göy çalarla tünd-bozdur, çoxsaylı boz zolaqlarla. Beli yanlarından və qarnından tünddür. Bığların(dişlərin) hündürlüyü 130 sm. çox deyil, eni 50-60sm, sayı isə alt çənənin hər tərəfində 270-440 dənədir. Bığların rəngi qaradır. Qarnında 70-114 uzununa dəri "zolağı" var.

Yayılması[redaktə]

Geniş yayılmışdır: subtropik və subarktik (subantarktik) sularda. Şimala 35 dərəcə şimal en dairəsinə, cənuba 40 dərəcə cənub en dairəsinə qədər yayılıblar, hər iki yarımkürənin buzlarından başqa. Göy balinalar pelaqik məmlidir, adətən açıq okeanda, nadir halda sahilə yaxın görünürlər. Adətən tək ya da cüt, bəzən üçlükdə qalırlar. Qidalanan balina asta üzür, suyun altında 8-10 dəqiqə qalır. Sonra 15-30 saniyəara ilə 10-12 dəfə suyun üzünə çıxır. Qorxudulmuş balinanın sürəti saatda 20 milə çatır. Göy balinanın fəvvarəsi 10 metr hündürlüyə çatan, yuxarı hissəsində genişlənən konusa yaxud sütuna bənzəyir.

Miqrasiya[redaktə]

Miqrasiyaları qeyd olunub. Qış vaxtı isti sulara, yayda isə yuxarı enlərə buzlaqlara yaxın gedirlər. Sakit okeandakı miqrasiyaları yay gəzintilərindən cənuba Asiya və Şimali Amerika sahilləri boyu Yaponiya və Kalifoniyaya qədər qeyd olunub. Şimali Atlantikada miqrasiyaları Avropa və Şimali Amerika sahilləri boyu qeyd edilib.

Qidalanması[redaktə]

Əsasən iri onurğasızların planktonu, xərçəngkimilərlə, əsasən eufauziidalarla qidalanırlar. Sakit okeanda balıq və başayaq molyusklarla qidalanması qeyd olunub.

Cütləşmə və laktasiya[redaktə]

Cütləşmə və balalama müddətləri çox uzundur. Cənub yarımkürəsində cütləşmə iyul-avqust, Şimalda -yanvara təsadüf edir. Hamiləlik 10-11 aydır. Yeni doğulmuş balanın uzunluğu 7-8 metr olur. Dişilər iki ildən bir balalayır. Bir bala gətirir. Laktasiya müddəti 6-7 aydır. Cinsi yetkinliyə 8-10, başqa məlumata görə 23-30 yaşında çatır.

Sayı[redaktə]

Sayları son zamanlar qəzalı surətdə düşüb. Belə ki, Antarktik sularda göy balinaların sayı əvvəllər 200 minə çatdığı halda, 1963-cü ildə 4 minə enib. Şimali Atlantikada onların sayı təxminən 150 dənə qalıb, Sakit okeanın şimal hissəsində isə 1971-ci ildə -1760 idi. 80-ci illərin əvvəlinə də sayları təxminən bu qədər idi. Sayının azalması sənaye ovlanması ilə bağlıdır. Ovlanması Şimali Atlantikada 1960-cı ildə, Antarktikada 1965-ci ildə, Şimal Pasifikdə(Sakit Okeanın şimal hissəsində)1967-ci ildə qadağan olunub.

Mənbə[redaktə]

  • В.Е. Соколов. Редкие и исчезающие животные. Млекопитающие. Москва "Высшая школа" 1986 səh.251-252