Harakiri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Harakiri etməyə hazırlaşan general Akaşi Qidayu (1582-ci il)

Harakiri (yap. 腹切り qarın-kəsmək) və ya Seppuku (yap. 切腹 qarnı yarmaq) – qarnı yırtmaqla icra edilən intihar növü. Adətən əsir düşmüş samuraylar Harakiri icra edirdilər. Harakiri cəza növü olaraq könüllü və ya məcburən yerinə yetirilir. Tarixi XII əsrdən başlayır. Harakiri ritual olaraq ciddi qayda qanunla icra edilir. Bu qayda qanunlar samuray kodeksində əksini tapmışdır. Adətən samuraylar qılıncı sol tərəfdən qarına saplayır və soldan sağa doğru kəskin hərəkətlə qarını yırtdıqdan sonra samurayın assistenti arxa tərəfdən qılıncla samurayın başını kəsirdi. Bu yolla samuraylar alçaldılmaqdan yaxa qurtarırdılar. Seppuku kimi eyni kanji ilə lakin tərs ardıcıllıqla yazılır. Yaponiyada harakiri danışıq dilində, seppuku isə rəsmi bir termin olaraq istifadə edilir. Samuraylar seppuku sözünü istifadə etdiyi halda, adi yaponlar harakiri sözünü istifadə etmişdilər. Günümüzdə harakiri sözü seppukuya nisbətən daha məşhurdur. Harakiri sözü yapon dilində "qarın deşmək" mənasına gəldiyinə görə arqo olaraq qəbul edilir. Ağasının ölümündən sonra seppuku etmək Oyibara (追 腹 ya da 追 い 腹) adlandırılır. Seppuku, feodal Yaponiyasında xüsusilə samuray sinifinin döyüşdə məğlub olduqdan sonra sağ qaldığı halda etməsi lazım olan intihar növü idi. Gerçəkdə isə döyüşdə məğlub olan samurayın intihar etmək kimi bir məcburiyyəti yox idi. Həmçinin bu yalnız samuraylara xas bir davranış da deyildi. Ümumiyyətlə Edo sülaləsi dövründə ağasına doğru xidmət edə bilməmiş samurayları bir növ şərəfləndirmək məqsədli cəzalandırma üsulu idi. Seppukuda əsas olan, samurayın həyatı boyunca hər an gözlədiyi ölümə öz əliylə lakin qorxunc ağrılar içərisində qovuşmasıdır. Zamanla "seppuku" etmənin verdiyi ağrını önləmək üçün intihar edən samurayın ən yaxın yoldaşına qarını kəsmə əməliyyatından sonra başı kəsmə vəzifəsi verilmişdir, bu şəxslərə "kaişakunin" deyilirdi və ümumiyyətlə samurayın ən yaxın olduğu ya da ən güvəndiyi şəxslərdən seçilirdi. Samuray seppuku etmədən öncə duş qəbul edər, ağ geyinər və ən sevdiyi yeməyi yeyərdi, hazır olduğu zaman bıçağı qarnına batırar, sağ-sol hərəkətləri edərək diafraqmanı və mədəsini parçalayar, daha sonra isə kaişakunin onun kəlləsini kəsərdi. İki növ seppuku vardır. Biri yuxarıda izah edilən normal seppuku, o biri isə Juun-buun seppukudur. Juun-Buun seppukuda, kaişakunin yoxdur. Şəxs, qarınını xaç şəklində (+) kəsər, daxili orqanlarını çölə çıxarar, mümkünsə torpağa qoyar və oradaca ölərdi.

Sonralar seppukunun qadağan olmasına baxmayaraq günümüzə qədər öz mövcudiyyətini qoruyub saxlaya bilmişdir.

Mənbə[redaktə]

VikiAnbarda Harakiri ilə əlaqəli mediafayllar var.