Lənkəran güləbrişini

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Lənkəran güləbrişini
AlbizziaJulibrissin3.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Rozid
Sıra: Paxlaçiçəklilər
Fəsilə: Paxlakimilər
Cins: Güləbrişin
Növ: Lənkəran güləbrişini
Latınca adı
Albizia julibrissin Durazz., 1772
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   26449
MBMM   3813
IPNI   ???


Lənkəran güləbrişini (lat. Albizia julibrissin)[1] - güləbrişin cinsinə aid bitki növü.[2]

Toxum

Mənbə[redaktə]

  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

Lənkəran akasiyası (Güləbrişin) (İpək akasiya) (lat. Albizia julibrissin) Azərbaycanın III dövr relikt bitkisi olub, Talış meşələrində yayılmışdır. Ağacın hündürlüyü 18 m.-ə qədər olur. Yarpaqları ikiqat lələkvaridir. Çiçəkləri xıradadır və başcıq çiçək qrupunda toplanmışdır. Başcığın kənarında yerləşən çiçəklər yalnız erkəkciklidir, mərkəzdəkilər isə ikicinslidir. Erkəkciklər çoxsaylıdır və uzundur. Onların rəngi müxtəlif olub (açıq çəhrayıdan bənövşəyi rəngə qədər), tac funksiyasını yerinə yetirir. Toxumu 6-7 mm olub, uzunsov, hamar və qəhvəyi rəngdə olur. Meyvəsi paxlameyvədir və oktyabr ayında yetişir.

Lənkəran akasiyasının dekorativ əhəmiyyəti vardır, həm də yaxşı bal verən bitkidir. Ağac qabığı müəyyən miqdarda aşı maddələri saxlayır, həmçinin yerli əhali tərəfindən parçaların rənglənməsində də istifadə olunur. Qurudulmuş erkəkcik saplaqlarından xalq təbabətində öskürəyə qarşı istifadə edilir [1]

  • Status. Hirkan subtropik kompleksinin nadir relikt növdür.
  • Yayılması. Təkcə Azərbaycanda – Lənkəran (Alekseyevka və Səidətürbə kəndləri), Astara (Şüvi k.) rayonlarında qalmışdır. Azərbaycandan kənarda – İranda,Hindistanda, Çində, və Yaponiyada bitir.
  • Bitdiyi yer. Dəniz səviyyəsindən 600 m yüksəkliyə kimi aşağı qurşağın dağlıq meşələrində yayılmışdır.
  • Ehtiyatı. Dağınıq halda çox kiçik sahələrdə təsadüf edilir. Növün sayı sürətlə azalır.
  • Çoxalması. Toxumla və vegetativ yolla çoxalır.
  • Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri. Güləbrişin işıqsevən bitkidir. Kəsilmə nəticəsində enliyarpaqlı bitkilər sürətlə inkişaf edir akasiya cücərtiləri kölgəli mühitə davam gətirməyib məhv olur. Kütləvi olaraq mal-qara otarılmasından və göbələk xəstəliyindən zərər çəkir.
  • Becərilməsi. Bakı, Gəncə, Astara, Lənkəran şəhərində və Kür-Araz, Samur – Dəvəçi ovalıqlarındakı rayonlarda əkilir.
  • Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri. Hirkan qoruğunda mühafizə olunur.
  • Zəruri qorunma tədbirləri. Geniş miqyasda əkmək və qoruqdan kənarda populyasıyasına nəzarəti gücləndirmək vacibdir.
  • Məlumat mənbələri. Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989

İstinadlar[redaktə]

  1. Flora, Bitki örtüyü

Həmçinin bax[redaktə]