Teleutlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Teleutlar
Ümumi sayı
3 000
Yaşadığı ərazilər
Flag of Russia.svg Rusiya 2 643

Teleutlar (özlərini tadar, bayat-paçat adlandırırlar) — Rusiyanın Kemerova vilayətində, Qərbi Sibirdə yaşayan türk xalqı.

Sayları və yayılması[redaktə]

Rusiya federasiyasında sayları 2650 nəfərdir.Kemerova vilayətində isə 2 534 nəfər yaşayır.

Teleutlar əsasən kəndddə yaşayırlar. 2 min nəfərə yaxın əhali Bekova, Çeluxoeva, Verxovskaya, Şanda, Novi-Baçatı kəndlərində qərar tutub.


Dilləri[redaktə]

Teleut dili Altay ailəsinin türk dilləri qrupunun qırğız-qıpçaq dilinə bağlıdır.

Tarixi[redaktə]

391-ci ildə Teleutlar tabğaçlar tərəfindən tabe edildi. 403-cü ildə jujanlara tabe oldular.

Teleut və Telengitlər, Çin qaynaqlarında T’ieh-le olaraq bilinən Tölöslərin törəmələri kimi qəbul edilir. Bir mülahizəyə göre: Teleut və Telengit etnonimləri eyni kökdən gəlir. Teleut etnonimi “Tele” kökünə Monqolca “+ut” çoxluq, cəm şəkilçisinin gətirilməsi nəticəsində yaranmışdır. Telelər anlamına gəlir. Əsas xarakter özəllikleri, yaşam biçimləri və dil etibariylə də bu iki topluluk bir-biriyle eyni sayıla biləcək ölçüdə bənzerlikləri var.

Teleutlar özlərini Teleut etnonimi haricinde Teleŋet, Payat ve Tadar etnonimleriyle de adlandırırlar. Bunlardan Teleŋet: Teleut ve Telengitlərin kendileri için kullandıkları ortak etnonimdir. Payat; Teleut Türklərinin çox saylı olaraq yaşadıqları Kemerovo bölgəsində olan Baçat Nəhrinin Teleut Türkçesindeki karşılığı. Sovetlər ve öncəsində bu bölgədə yaşayan Türk toplulukları için yaygın olarak Tatar etnonimi kullanılmıştır. Söz konusu Tadar etnonimi ise Teleut Türkçesinin yapısı gereği iki ünlü arasındaki sert sessizin yumuşaması ile oluşan bir etnonimdir.


İstinadlar[redaktə]


Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]