Tervel xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Tervel xan(Bolgarca: Тервел) 700-721-ci illər arasında hökm sürən Birinci Bulqar dövlətinin xanı.

Həyatı[redaktə]

Asparux xanın oğludur və onun ölməsi üzərinə xan olmuştur. 717-718-ci illərdəki Ərəblərin İstanbul mühasirəsində Ərəblərə qarşı qələbə qazandığı üçün, Avropanın qurtarıcısı unvanıyla anılmışdır.[1][2][3][4]

Tervel xan, II Yustinianın ölümünden sonra Trakiyanı istila etdi və İstanbul surları yakınına gelerek bölgeyi yağmaladı.[5] Tervel Han Bizans imparatoru III. Theodosius'la 716 yılında Tuna Bulgar Devleti'yle Bizans arasındaki sınırı belirleyen bir barış antlaşması yaptı. Buna göre iki devlet arasındaki sınır; Kuzey Trakya'dan (yani Burgaz Körfezi'nden) başlayarak Edirne-Filibe yolunun Meriç Nehri'yle kesiştiği hat oluyordu. Bu şekilde Bulgar Krallığı, güney sınırı bakımından Trakya Ovası'na doğru genişlemiştir. Ayrıca bu antlaşma ile Bizans, Bulgarlara 30 lidre altın değerinde yıllık haraç ödemeyi kabul etmiş ve iki devlet siyasi mültecilerini birbirine teslim etmeyi taahhüt etmiştir. İki devlet arasındaki ticari ilişkiler de yine bu anlaşmayla belirlenmiştir.[6] Tervel Han'ın 721 yılından sonraki faaliyetleri hakkında bilgi yoktur. Bu yüzden de onun bu tarihe kadar hüküm sürdüğü kabul edilmektedir.


Bizansla münasibət[redaktə]

Dunay bulqarlarının qonşu Bizansla münasibətləri ziddiyyətli xarakter daşıyır. Bəzən xəzər türkləri kimi Bizansın yardımına çatan bulqarlar bəzi xanların dövründə şiddətli savaşlar aparırlar. Belə ki, 717-ci ildə bulqarlar Konstantinopolu mühasirə edən ərəb ordularına müqavimət göstərən Bizansa yardım edir. II Yustinian Tervel xanın (702-718) yardımı ilə iki dəfə taxta çıxır. 716-cı ildə Bizansla ticarət müqaviləsi imzalanır. Lakin bulqarların güclənməsindən ehtiyat edən imperator V Konstantinin (741-775) zamanında Bizans xanlığa qarşı yürüşlər təşkil edir. İmperator I Nikefor 811-ci ildə xanlığın mərkəzi Pereyaslava qoşun çıxarır, lakin məğlub olaraq özü də döyüş meydanında öldürülür. Ardınca bulqarlar imperator II Mixaili də məğlub edirlər.



İstinadlar[redaktə]

  1. Exposition, Dedicated to Khan Tervel
  2. НИМ представя изложбата "Кан Тервел – спасителят на Европа"
  3. Bulgaria at Sleedh Look encyclopedia
  4. Кан Тервел – спасителят на Византия и ЕВРОПА
  5. Obolenskiy, Dimitri Dimitriyeviç (1974). The Byzantine commonwealth: Eastern Europe, 500-1453, Londra. ISBN 0-297-00343-7. sf. 93
  6. Златарски, Васил Николов (1970). История на българската държава през Средните векове. Т.1 Първо българско царство. Ч.1 Епоха на хуно-българското надмощие (679-852), С. 1918, 3 изд. sf. 243

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]