Xəzər suitisi
| Xəzər suitisi | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||
| Latın dilində adı | ||||||||||||||||||||||
| Phoca caspica | ||||||||||||||||||||||
|
Xəzər suitisi (lat. Phoca caspica), məməli heyvanların yırtıcılar dəstəsinin əsl suitilər fəsiləsinə aid növ.
Xəzər dənizində məskunlaşan yeganə dəniz məməlisidir. O, Xəzər dənizinin endemik növü olmaqla, dünyada suitilərin ən xırda növü sayılır (yaşama müddəti – 50 il).
Xəzər suitisi yalnız Xəzər dənizində yayılmışdır, Şimali Xəzərdən tutmuş İran sahillərinə qədər hər yerdə rast gəlinir. Dənizin bütün sahələrində yayılmışdır, ancag Şimali Xəzərdə daha çoxdur. Qış fəslində Şimali Xəzərdə buz üzərində yaşayır, buzlar əriyəndən sonra suiti Orta və Cənubi Xəzərə yayılır. Uzunluğu 1,5 m, kütləsi orta hesabla 70 kg çatır. Xul, kilkə, aterina, krevetka və yanüzənlərlə qidalanır. Bəzən mədəsində siyənək və külmə balıqlarına da rast gəlinir.
1987-ci ildə aparılan hesablamara görə Xəzər suitisinin populyasiyalarının ümumi sayı 360-400 min baş təşkil edir (Krılov, 1989), Xəzər dənizi su bioresursları üzrə Komissiyanın 2005-ci ildə apardığı hesablamara görə isə onların sayı 375 min başdır. 1996-cı ildə Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi (IUCN) Xəzər suitilərinin vəziyyəti barədə müzakirə aparmış və Xəzər dənizinin getdikcə çirklənməsini və suitilərin məskəni olan sahil zolağının daralmasını nəzərə alaraq, bu növün statusunu "zəif" növ kimi IUCN qırmızı kitabına daxil etmişdir.
Xəzər suitisi (Phoca caspica) pərayaqlıların yeganə nümayəndəsidir ki, Dünya okeanının ən kiçik suitisi kimi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na daxil edilmişdir. Bu növ yalnız Xəzər dənizində yayılmış endem növdür. Adı Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının "Qırmızı Siyahı"sına daxil edilmiş, Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ının növbəti ikinci nəşrinə daxil edilmək üçün təklif edilmişdir.
