Çılpаq dircək

Çılpаq dircək
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superasteridlər Klad: Asteridlər Klad: Lamidlər Dəstə: Dalamazçiçəklilər Fəsilə: Dalamazkimilər Yarımfəsilə: Dirçəkkimilər Triba: Dirçəkkimilər Cins: Dirçək Növ: Ajuga chamaepitys Yarımnöv: Çılpаq dircək
Beynəlxalq elmi adı
Ajuga chamaepitys subsp. chia
Şəkil axtarışı

Çılpаq dircək (lat. Ajuga chamaepitys subsp. chia) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin dirçək cinsinin ajuga chamaepitys növünə aid bitki yarımnövü.

Botaniki xarakteristikası

Çoxillik, hündürlüyü 25–30 sm, gövdəsi düz, tüklü bitkidir. Yarpaqları üç dar xəttvari hissəyə bolünmüşdür. Aşağı yarpaqlar daha çox bütöv, çəlovvarixəttvari, yuxarısı üçdilimli, daralaraq uzun saplağa çevrilir. Çiçəkləri oturaq, tək-təkdir, yarpaqların qoltuğunda yalançı sünbülvari çiçək qrupunda yığılmışdır. Kasacıq 4–6 mm uzunluqda, zınqırovvari, yuxarı hissədə nisbətən uzuntüklü, altdan çılpaqdır. Tacı 16–20 mm uzunluqda, limonu və ya açıq sarı rəngdə, aşağı dodaqcığı al qırmızı zolaqlı və ya ləkəlidir. Fındıqçalar 3 mm, uzunsov, büzüşmüş formada, tünd rəngdədir.

Yayılması

BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi ovalığının rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Alaq bitkisidir, çöllərdə, əkinlərdə, bağlarda, kollüqlarda, çay vadilərində, quru gilli, daşlı yamaclarda bitir.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

• Ajuga chamaepitys var. chia (Schreb.) Batt.
• Ajuga chia Schreb.
• Chamaepitys chia (Schreb.) Holub
• Teucrium chium (Schreb.) J.F.Gmel.

Heterotipik sinonimləri

• Ajuga chamaepitys Guss.
• Ajuga chamaepitys var. ciliata Briq.
• Ajuga chamaepitys subsp. ciliata (Briq.) Smejkal
• Ajuga chamaepitys var. glabra (C.Presl) Nyman
• Ajuga chamaepitys var. hirta Freyn
• Ajuga chamaepitys f. hirta (Freyn) Bolzon
• Ajuga chamaepitys var. media Freyn
• Ajuga chia var. intermedia (Boiss. & Orph.) Nyman
• Ajuga comata Stapf
• Ajuga glabra C.Presl
• Ajuga grandiflora var. ciliata (Briq.) Degen
• Ajuga intermedia Boiss. & Orph.
• Ajuga pseudochia Des.-Shost.
• Chamaepitys glabra (C.Presl) Holub
• Teucrium pseudochamaepitys Georgi