Çanza

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Çanza və ya şanza (монг. шанз, бур. шаанза) — monqolburyat simli-mizrablı musiqi aləti.

Alətin quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Çanzanın xarici görünüşü olduqca orijinaldır. Böyük ölçülü aşıqlar bərkidilmiş boynu hamar səthli oval çanaq-rezonatora birləşdirilib.Adətə görə , çanağına üzünə ilan dərisi çəkilir.3 ipək və ya bağırsaq simlər (pərdə düzümü kvarta-kvintalıdır) özünəməxsus tembrdə titrəşən, xışıldayan, bir qədər zərb duyumu yaradan səs çıxarır.

Alətin tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Çanza alətini XX əsrdə Rusiyada rekonstruksiya ediblər.Bəzi modellərinə 4-cü simi artırılıb, həmçinin , alətin bir neçə növü hazırlanıb.

Çanza aləti əsərlərdə[redaktə | əsas redaktə]

Orkestrlərdə, Çanza alətinə çox zaman müşayiətçi rol verilir, lakin onu həm solo , həm də tematik partiya ilə ifa etmək olar.Xalq təcrübəsində Çanza xalq mahnılarını oxuyanları müşayiət edir.

Buryat bəstəkarları Çanzanı simfonik və XÇA orkestrinə daxil edirlər ki, bu da onun qeyri-adi səslənməsi ilə parlaq təəsürat oyadır.Çanza aləti J.Batuyev və B.Mayzelin "Eşq naminə" baletində Solo çıxış edir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Куницын О. И. Бурятская музыкальная литература. Улан-Удэ, Бурятское книжное издательство, 1986. Стр. 28, 29.