Çapaq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Çapaq
Çapaq
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Sinif: Sümüklü balıqlar
Dəstə: Çəkikimilər
Fəsilə: Çəkilər
Yarımfəsilə: Əsl enlibaşlar (Leuciscinae)
Cins: Çapaqlar
Növ: Çapaq
Elmi adı
Abramis brama Linnaeus, 1758
Yarımnövləri
  • A. b. brama
  • A. b. danubii
  • A. b. orientalis

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 163666
MBMM 38527

Çapaq (lat. Abramis brama) çəkilər fəsiləsinin çapaqlar cinsinə aid növ.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Baltik,Qara,Azov,Xəzər və Aral dənizləri hövzələrinin çay və göllərində,eləcə də Ağ dənizdə və Peçorada yayılmışdır.Xəzərdə Şərq çapağı-Abramis brama orientalis Berg yarımnövü yaşayır.Arealı bütün iri çayların-Volqa,Ural,Terek,Kür çaylarının aşağı axarını,eləcə də Lənkəran sahillərinin kiçik çaylarını əhatə edir.Kür su anbarlarında və Kürətrafı su hövzələrində nisbətən çoxsaylıdır.Xəzər sahilində Abşeron yarımadasından şimalda və cənubda rast gəlinir.

Morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Bədəni hündürdür.Ağzı yarımaltdır.Cavanları gümüşü,yaşlıları daha tünd olub ,qızılı rəngə çalır.Üzgəcləri boz,anal üzgəci uzundur.Bədənin uzunluğu 50 sm-ə,kütləsi 5kq-a çatır.Bel üzgəcində 9,anal üzgəcində 24-30 şüa,yan xətt orqanında 49-59 pulcuq var.Başı balacadır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Çapaq sakit axan isti sularda daha çox olur.Adətən yarımkeçici və oturaq formalar əmələ gətirir.Göllərdə və su anbarlarında oturaq populyasiyalar əmələ gətirir.Başlıca olaraq bentosyeyən balıqdır.Cənub dənizlərinin,o sıradan Xəzərin şortəm sahələrində ilbizlər,qurdlar,pərvanə və xərçəngkimilərlə qidalanır.[1]

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Xəzərdə çapağın təsərrüfat əhəmiyyəti böyük,Azərbaycanın balıq ovunda isə,əksinə,cüzidir.Hazırda Mingəçevir su anbarında daha çox çapaq tutulur.May-iyunda çapaq böyük kürütökmə sürüləri əmələ gətirərək sahil dayazlığına yanaşarkən onların ovu aparılır.Kürün axını tənzimləndikdən sonra onun aşağı axarında çapaq ehtiyatları,o qədər də səmərəli istifadə edilməyən balıqartırma təsərrüfatlarında,qismən təbii kürütökmənin hesabına təmin edilir.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Şirinsu fərdləri başlıca olaraq 4 yaşlarında,ən azı 22-23 sm ölçüdə yetişir.Kürütökmə aprelin üçüncü ongünlüyündən başlanır.Kürü 1 metr və daha artıq dərinlikdə ,zəif axan sularda bitki üzərinə yapışdırılır.Yarımkeçici çapaq daha intensiv böyüyərək 3-4 yaşlarında,orta uzunluğu 25 sm-ə çatarkən yetişir.Kürütökmə müddəti və şəraiti şirinsu formasında olduğu kimidir.Küryanı hövzələrə,o sıradan Sarısu gölünə girən balıqlarda isə məhsuldarlıq daha yüksəkdir və orta hesabla 100 min kürü təşkil edir.Temperaturdan asılı olaraq inkubasiya dövrü bir həftəyə yaxındır.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Heyvanlar aləmi III cild.Bakı,Elm 2004,səh83
  2. H.S.Abbasov,R.V.Hacıyev İxtiologiya.Bakı,2007,səh180

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əsgerov F.S., Zaytsev Y.Y., Qasımov R.Y., Quliyev Z.«Biomüxtəliflik: Xəzərin əsrarəngiz balıqları» “Bəşər-XXI” nəşriyyatı, Bakı, 2003,