Çiçen-İtsa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Çiçen-İtsa
Chichen Itza 3.jpg
Ölkə Flag of Mexico.svg Meksika
Şəhər Yukatan
Yerləşir Yukatan
Aidiyyatı Mayya
Tipi Mədəni
Dövlət Meksika
Region Latın Amerikası və Karib Hövzəsi
Məbəd
Çiçen-İtsa is located in Meksika
Çiçen-İtsa
Çiçen-İtsa
Kukulkan piramidasî

Çiçen-İtza — Mayya mədəniyyətinə aid şəhər

Çiçen İtza (Kukulkan) piramidası e.ə. 800-cü ildə indiki Meksikanın Yukatan yarımadasında salınmış Mayya mədəniyyətinə aid Çiçen İtza antik şəhərində yerləşir. Həmin şəhərdə yerləşdiyi üçün əsl adı Kukulkan olan piramida daha çox Çiçen İtza adı ilə tanınır. Çiçen İtza piramidasının yüksəkliyi üst platformaya nəzərən 24 m-dir. Piramidanın 4 tərəfinin hər birində 91 pillə var ki, bunlarda 4x91=364 edir, üzərinə də sondakı sütunu əlavə etdikdə, 365 yəni ilin günləri alınır. Bundan başqa həmin antik şəhərdə Çak Mol, Akab Dzib məbədləri, Karakol rəsətxanası, Qadın Monastrı və başqa tikililər də vardır.

Tarixi abidələr[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdəki mühüm tikililər bunlardır [1]:

  • Qala adı ilə tanınan Kukulkan Məbədi, ya da Kukulkan Piramida: Mayalar bu piramida ilə astronomiya və riyaziyyat biliklərini ortaya qoymaq istəyirdilər və müəyyən bir sistemlə inşa etmişlər. Məsələn, 4 cəbhəsinin hər birində 91 pillə yer alır ki, beləliklə 4x91-lə hesabladığımız zaman 364 sayına ən təpədəki düzü (1) də əlavə edəndə ildəki günlərin sayı olan 365-i tapırıq. Bundan başqa, piramidanı elə bir şəkildə idarə etmişlər ki, yaz və payızda gecə-gündüz bərabərliyi baş verdiyi an, piramidaya gələn günəş işıqları piramidanın çıxıntıları sayəsində, pilləkən pillələrinin dibində olan iki ilan başı yontusunun S-lər çəkən bir gövdə davamı olacaq şəkildə bir kölgə təşkil edir. (İki başlı ilan). Bu ilan, Kukulkan adı ilə tanınan tanrı tüklü ilandır. (İlanın bir xüsusiyyəti bədəninin göy cisimlərinin orbitləri şəklini ala bilməsi ilə S-lər çəkə bilməsidir). Bundan başqa, piramidanı inandıqları yeraltı aləmin qatları sayı kimi 9 fərqli səviyyə halında hazırlamışlar. Piramidanın zirvəsindən baxdıqda 300 hektarlıq bir görüş sahəsinə sahib olunur, yəni şəhərdəki bütün tikililər görülə bilinməktədir.
  • Caracol deyilən rəsədxana.
  • Adı Maya dilində "sirli yazıların evi" mənasına gələn Akab Dzib.
  • Baş keşişin məbədi.
  • Döyüşçülər məbədi.
  • Top oyunu meydançası.
  • İspanca "rahibələr monastırı" adı verilmiş rəhbərlik sarayı.
  • Müxtəlif məbədləri ehtiva edən, "Qədim Chichen" tikililər qrupu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1], Çiçen-İtza | Dünyanın yeni yeddi möcüzəsindən biri.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]