Çiloe

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Çiloe adası
isp. Isla de Chiloé
Abtao-Parque Nacional Chiloé.jpg
42°33′00″ c. e. 73°57′00″ q. u. / 42.55000° c. e. 73.95000° q. u. / -42.55000; -73.95000Koordinatlar: 42°33′00″ c. e. 73°57′00″ q. u. / 42.55000° c. e. 73.95000° q. u. / -42.55000; -73.95000
Akvatoriya [[Sakit okean|Sakit okean]]
Ölkə Flag of Chile.svg Çili
Sahəsi 8.394 km²
Hündür nöqtəsi 1.048 m
Əhali (2002 ) 154.700 nəf.
Əhali sıxlığı 18,43 nəf./km²
Çiloe (Çili)
Brown pog.svg
Commons-logo.svg Çiloe adası Commonsda
YUNESKO-nun bayrağı YUNESKO-nun Ümumdünya irsi, obyekt № 971
fr.ing.rus.

Çiloe adası́[1] (isp. Isla de Chiloé) — Sakit okeanda yerləşən, Çiliyə məxsus olan ada. Sahəsi 8394 km² təşkil edir. Çiloe arxipelaqının əsas adası olaraq arxipelaqın 91,4 % ərazisini təşkil edir (9181 km²).

Yerləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Çiloe

Sahəsinə görə Çilinin Odlu Torpaqdan sonra ikinci adasıdır. Cənubi Amerikanın isə sahəsinə görə dördüncü adasıdır.

Onun şimaldan cənuba uzunluğu 190 km, maksimal hündürlüyü 1048 metr təşkil edir. Şərqdən qərbə eni 60 km-dir.

Şərqi təpəli düzənliklərdən ibarətdir.

Ada materikdən Ankud körfəziKorkovado körfəzi şərqdən, Cakao boğazı şimaldan, Quafo boğazı ilə isə cənubdan ayrılır.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

İqlimi mülayim və rütubətlidir. Sakit okendan keçən Peru cərəyanının təsirinə məruz qaldığından ada ətrafında temperatur il ərzində 9 - 11 °C arasında dəyişir.

Adanın mərkəzindən keçən dağlar adanı iqlim baxımdan iki yerə bölür. Dağlar iqlimə böyük təsir göstərir.

Yayda temperatur 12,8 °C, qışda isə 7,5 °C olur. İllik yağıntının miqdarı isə 2900 mm-dir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Belə düşünülür ki, adanın ilk sakinləri Çonolar olmuşdur. 1567-ci ildə ispanlar adaya ilk dəfə ayaq basırlar. Elə həmin ildəcə onlar Kastro şəhərini inşa edirlər. 1768-ci ildə Ankud adanın mərkəzi şəhəri olur. 1817-ci ilin dekabrında Çili və İspaniya qüvvələri arasında Çiloe adasında şiddıtli döyüş baş verir. Bundan sonra isə ada Çilinin mülkiyyətinə çevrilir.

XIX əsrin sonuXX əsrin əvvəllərində Çilini bürüyən qızıl xəstəliyi səbəbindən ada əhalisinin bir qismi ölkənin cənubuna axışmışdır.

Güçlü zəlzələdən sonra Ankud şəhəri tamamən dağılır. 200 ildən sonra 1982-ci ildə Kastro yenidən adanın mərkəzinə çevrilir.

Ümumdünya irsi[redaktə | əsas redaktə]

Iglesia de Achao.jpg

İspanlar adaya ayaq basdıqdan sonra bura xristian dini adada təbliğ edirlər. Burada inşa edilən kilsələr unikallığı ilə seçilir. Bu səbəbdən 2000-ci ildə bu abidələr UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

«Çompa-Çilota» Çiloelilərin geyimi

Əhalisi 2002-ci ilə olan məlumata görə 154 700 nəfər təşkil edir. Adanın yaşayış məntəqələri — Kastro şərqdə və Ankud şimalda.

Ada əhalisinin əsas məşğuliyyəti meşə məhsullarının istehsalı və balıqçılıqdır.

İnzibati bölgü[redaktə | əsas redaktə]

Çiloe arxipelaqına daxil adaların böyük qismi eyni adlı əyalətin ərazisinə daxildir. Ada ərazisi isə kiçik ərazi vaxidlərinə bölünür.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Kənd təsərrüfatının əsasını heyvandarlıq və kartofçuluq təşkil edir. Ada ilə materik arasında bərə fəaliyyət göstərir. Çakao boğazı üzərində gələcəkdə körpü tikintisi planlaşdırılır. Vilayətin büccəsinin əsasını isə turizm təşkil edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 428

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]