Övrə xəstəliyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Övrə
Övrə xəstəliyi.jpg
Qarında qaşıntılı köpəşmələr
XBT-10 Şablon:ICD10 L
XBT-9 708.9
XBT-9-KM 708.8[1][2], 708.9[2], 708[2]
OMIM 125630
DiseasesDB 13606
MedlinePlus 000845
eMedicine med/762917 
MeSH D014581
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Övrə — dərinin allergik mənşəli xroniki xəstəliyidir. Dəridə qaşıntılı köpəşmələr ilə özünü göstərir. Elmi adı urticaria olan bu xəstəlik insanın əmək qabiliyyətini və həyat keyfiyyətinin ciddi şəkildə pozan bir patologiyadır. Övrənin daha ağır forması sayılan angioödem və ya kvinke ödemi xəstənin həyatını təhlükə altına ala bilər. [3]

Etiopatogenez[redaktə | əsas redaktə]

Xəstəliyin yaranmasında dəri və selikli qişalarda yerləşən mast hüceyrələri və ya tosqun hüceyrələr yaxından iştirak edirlər. Mast hüceyrələri leykosit qrupuna daxil olan immun hüceyrələrdir. Allergenlərə və mikroblara qarşı xüsusən parazit mikroblarına qarşı orqanizmi müdafiə edir. Dəri və selikli qişalar bu hüceyrələrlə zəngindir. Bu hüceyrələrin sitoplazması çoxlu sayda dekstruktiv enzimlərlə zəngin dənəciklərlə doludur. Onların arasında histamin mediatoru övrə xəstəliyini törədən ana molekulalardan biridir. Övrə xəstələrində provokasiyaedici faktorların təsirindən mast hüceyrələrindən külli iqdarda histamin ifraz olunaraq allergik reaksiyanı tətikləyir. Nəticədə dəridə qaşıntılı köpəşmələr yaranır. [4]


Klinik əlamətlər[redaktə | əsas redaktə]

Dərinin istənilən yerində qaşıntılı köpəşmələr şəklində qızartılar yaradır. Gicitkən dalaması formasında səpgilər meydana gəlir. Xəstəliyin elmi adı urticaria termini də gicitkən sözündən yaranmışdır. Urtica gicitkən deməkdir. Səpgilər 24 saat ərzində iz buraxmadan solaraq dərinin başqa yerindən çıxa bilir. Xəstəliyin daha ağır formasında dəri və selikli qişalarda ödem yaranır. Ödemə bağlı gözətrafı şişmə, əllərdə və ayaqda şişmə, dodaqda şişmə, dildə şişmə yarana bilər. Buna kvinke ödemi və ya angioödem deyilir. Övrə xəstəliyi angioödemlə seyr edərsə xəstəlik daha kəskin xarakter ala bilər. Hətta xəstədə ciddi tənəffüs çatışmazlığı yaradaraq ölümə belə səbəb ola bilər. Övrə əlamətləri hiss edən xəstələr fəsadlardan yan keçmək üçün qısa zamanda dermatoveneroloq həkimə müraciət etməlidirlər. [5]

Dəridə qaşıntılı köpəşmələr

Kəskin övrə[redaktə | əsas redaktə]

Kəskin övrə 6 həftəyə qədər sürür. 6 həftə ərzində şikayətlər aradan qalxarsa kəskin övrə diaqnozu qoyulur.

Xroniki övrə[redaktə | əsas redaktə]

Xorniki övrə 6 həftədən çox çəkir. Qaşıntılı köpəşmələr bəzən illər boyunca davam edir.

Diaqnozu[redaktə | əsas redaktə]

Övrə xəstəliyinin diaqnouzu xəstə anamnezi və klinik əlamətlərə görə qoyulur. Bəzi hallarda dermatoveneroloq səpgilərdən dəri biopsiyası tələb edilə bilər. Lakin övrə xəstəliyinin tətikləyən çoxlu səbəblər vardır. Xəstəliyin provokasiya edən amillərini aşkarlamaq üçün dermatoloq xəstədən laborator, radioloji, histopatoloji, allergik testlərdən keçirdə bilər. [6]

Müalicəsi[redaktə | əsas redaktə]

Övrə xəstəliyinin ana müalicəsi provokasiya edən amillərə yönəlik müalicələrdir. Qaşıntını, köpəşmələri və angiödemi aradan qaldırmaq üçün simptomatik müalicələ verilir. Əsasən müxtəlif nəsillərə aid olan sedativ və non-sedativ antihistaminiklər təyin edilir. Ehtiyac olduğu təqdirdə sistemik kortikosteroidlər verilir. [7]

Müalicə müddəti[redaktə | əsas redaktə]

Kəskin övrə xəstəliyinin müalicəsi 6 həftəyə qədərdir. Xroniki övrənin müalicəsi illər boyu davam edə bilər. Bəzi xəstələrdə ömrün sonuna qədər davam edir.

Profilaktikası[redaktə | əsas redaktə]

Tətikləyən səbəblərdən uzaq durmaq. Qida faktorları rol oynayırsa spesefik dieta verilir.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]