Üçqurşaqlı zirehli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?
Üçqurşaqlı zirehli
Brazilian three-banded armadillo (Tolypeutes tricinctus), Natural History Museum, London, Mammals Gallery.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Sinif: Məməlilər
Dəstə: Zirehlilər
Fəsilə: Zirehlikimilər
Cins: Üçqurşaqlı zirehlilər
Növ: Üçqurşaqlı zirehli
Beynəlxalq elmi adı
Tolypeutes tricinctus
(Linnaeus, 1758)
Areal
Tolypeutes tricinctus distribution.svg

Üçqurşaqlı zirehli (lat. Tolypeutes tricinctus) — məməlilər sinfinə, zirehlilər fəsiləsinə daxil olan növ. Braziliyada yayılmış endemik bir zirehli növüdür. Braziliyada tatu-bola kimi tanınır . Bir top kimi yuvarlana bilən iki növ zirehlidən biridir. Son 10 ildə fərdlərin sayı 30% azalıb. Üçqurşaqlı zirehlilər əsasən açıq savannalarda və seyrək meşələrdə yaşayır.[1]

Qidalanması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dasypodidae - Tolypeutes tricinctus.JPG

Əsas qida mənbəyi qarışqa və termitlərdir. Burunu yerə sıxaraq ov axtarır. Şikarını tapdıqda, bir çuxur qazmağa başlayır. Uzun bir yapışqan dili böcəkləri tutmaq üçün istifadə olunur. Bundan əlavə molyusklar, qurdlar, meyvələr və leşlərlə qidalana bilirlər. Güclü zirehə baxmayaraq, yetkin puma və yaquar dişləmə ilə onu parçalaya bilir. Bununla belə yaşayış yerlərini məhv edən, onları heyvandarlıq üçün otlaqlara çevirən bir insan tərəfindən böyük bir təhlükə yaranır.

Anatomiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Üçqurşaqlı zirehlinin uzunluğu 22 - 27 sm, quyruğu isə 6 ilə 8 sm arasındadır. 1 - 1,6 kq çəkiyə sahib olurlar.[2] Zireh çevik dəri zolaqları ilə bir-birinə bağlanan, üst-üstə düşməyən keratinləşdirilmiş tərəzilərlə örtülmüş sümüklənmiş dermal qalxanlardan ibarətdir. Zireh arxa, yan, baş, quyruq, qulaq və xarici ayaqları əhatə edir. Bədənin aşağı gövdəsi və daxili səthlərində heç bir qoruma yoxdur və əvəzinə uzun, qaba saçlarla örtülür. Dişlər yalnız həşərat ekzoskeletlərini məhv etmək üçün hazırlanmış yumşaq və mıxa bənzərdir.

Üçqurşaqlı zirehli sıx, demək olar ki, keçilməz bir top formasında yuvarlanmaq qabiliyyətinə malikdir. Bu zirehlərinin daha çox çeviklik təmin edən digər zirehlilər növlərindən bir qədər zəif olması ilə təmin edilir. Zirehlə gövdə arasında bir hava qatı var. Bu termorequlyasiya qabiliyyəti, bəzi digər zirehli növləri üçün çox quraq bir iqlim şəraitində yaşamalarını təmin edir. Bir topa yuvarlanarkən topu tamamilə bağlamaq üçün baş və quyruq bir-birinə bağlanır.

Davranışı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Balalar doğulduqdan sonra bir neçə saat ərzində gəzə bilirlər, ancaq bir neçə ay analarının yanında qalırlar.[3] Əsasən tənha bir həyat tərzi sürürlər, ancaq bəzən 2-3 başdan ibarət bir qrup qura bilirlər. Bir topa yuvarlanmaq bacarığı onlara dəliklərdə gizlənməmək imkanı verir. Ərazilərini ifrazatları ilə qeyd işarələyirlər.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Wildlife Explorer: Three-Banded Armadillo. USA: International Masters Publishers, 1998.
  2. "Brazilian Three-banded Armadillo".
  3. "Трехпоясные броненосцы".