İultinski rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İultinski rayonu
Иультинский район.jpg
Gerb
Gerb

66°40′ şm. e. 179°00′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 1953
Sahəsi
  • 134.600 km²
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
İultinski rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İultinski rayonuRusiyanın Çukot Muxtar Dairəsinə daxil olan inzibai rayon.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

İultinski rayonu Çukot Muxtar Dairəsinin şimal-şərqində yerləşir. Şimaldan ÇukotŞərqi Sibir dənizləri onun sahillərini yuyur.

Bu ərazinin özünə məxsusluğu ondadır ki, ərazi qütb en dairəsi daxilində, üstəlik 180-ci meridianda yeeləşir. Ərazinin bir hissəsi şərqdə, bir hissəsi isə qərb yarımkürrəsində yerləşir.

Təbiəti[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun ərazisindən Oxot-Çukot vulkanik xətti keçir. Bu ərazilərfə volfram və qalay kifayət qədər zəngindir. Üstəlik kömür olan ərazilər vardır.

Иультинский район.jpg

Təbiəti elədə rəngarəng deyildir. Ərazi əsasən dağ tundrası və Arktik zonalardan ibarətdir. Rayonun ən zəngin əraziləri əsasən Amquema çayı hövzəsi gözəl dağ mənzərələri və dağ gölləri ilə seçilir. Rayonun ərazisinə daxil olan Vrangel adası UNESCO-nun Ümumdünya irsi elan edilmişdir.

Faydalı qazıntılar[redaktə | əsas redaktə]

İultinski rayonu faydalı qazıntılarla zəngindir

Faydalı qazıntılar Ümumi ehtiyat, t. İstifadəsi
Qalay 95000 1992 ildən
Voolfram 150000 1992 ildən
Qızıl 210 hazırlıq işləri gedir
Mobilden 40000 ehtiyat
Gümüş 2000 ehtiyat
Sürmə 31000 ehtiyat
Sinq 3100000 ehtiyat
Civə ? 1978 ildən

Üstəlik ərazidə qonur kömür, tikinti daşı, gil ehtiyatları vardır. Qaz və neft ehtiyatlarının olması ehtimal edilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1953-ci ilin 2 dekabrında RSFSR-nın qərarı ilə Xabarovsk diyarının tərkibində rayonların yaradılması haqqında qərara əsasən təşkil edilmişdir. Rayonun mərkəzi Eqvekinot qəsəbəsidir.

1953-ci ili 3 dekabrında növbəti qərarla Maqadan vilayətinin təşkil olması ilə rayon Çukot Muxtar Diyarının tərkibində Maqadan vilayətinə daxil edilir.

1973-ci ilin 27 dekabr qərarı ilə İultinski rayonu yeni təşkil olunmuş Şmidtov rayonunun tərkibinə qatılır. 30 may 2008 ildə Çukot Muxtar Diyarının № 40 qərarı ilə hər iki rayon Şərq rayonu adı ilə bir inzibati mərkəzdə birləşdirilir.

18 noyabr 2008 ildə № 146 qərarla Şərq rayonu yenidən İultinski rayonu adlandırılır.

1 yanvar 2010 il məlumatına əsasən inzibati cəhətdən rayon 8 bölgəyə ayrılır: — İki şəhər tipli qəsəbə :EqvenikotŞmidt burnu; — altı kənd: Amquema, Vankarem, Konerqino, Nutepelmen, Rırkaypiy, Uelkal.

Billinq əvvələr Şmidt rayonuna daxil edilsədə sonradan 2009-ci ildən Çaun rayonuna daxil edilmişdir[3].

Oktyabr 2010 ildə Nutepelmen kəndi İultinski rayonunun ərazisinə daxil edilir[4].

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Yerli əhəmiyyətli avtomobil yolunun uzunluğu 415 km təşkil edir. Rayonun əsas arteriya damarı il boyu açıq olan İultin-Eqvekinot avtomobil yoludur. Digər yollar isə mövsümü yollar hesab edilir. Əsas dəniz limanları Eqvekinot və Şmidt burnu limanlarıdır.

Digər rayonlar və ölkənin başqa bölgələr ilə əlaqə xüsusi ilə sərnişin daşımada hava nəqliyyatı ilə əlaqə yaradılır.

Rayonda dəmiryolu nəqliyyatı yoxdur. Rayonun əsas gəlir sahəsi maralçılıq, balıqçılıq və hasilat sənayesi vastəsi ilə əldə olunur.

Mətbuatı[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun gündəlik qəzeti «Zaliv Kresta»dir ( 1994 ilə qədər. — «Qornyak Zapolyarnıy»), qəzet rayonun rəmi mətbu orqanıdır[5].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. GeoNames — 2005.
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  3. Министерство Юстиции РФ — Закон Чукотского автономного округа от 15.12.2009 № 160-ОЗ «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Чукотского автономного округа, регулирующие отношения в сфере местного самоуправления»
  4. Закон Чукотского автономного округа от 20 октября 2010 г. № 85-ОЗ «Об упразднении сельского поселения Нутэпэльмен Иультинского муниципального района Чукотского автономного округа и о внесении изменений в отдельные законодательные акты Чукотского автономного округа»
  5. Реестр печатных СМИ России

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]