İzooktan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İzooktan
İzooktan:kimyəvi formul
İzooktan: molekulların görünüşü
Ümumi
Kimyəvi formuluС(СН3)3-CH2-CH(CH3)2
Molyar kütlə114,23 q/mol
Fiziki xassələri
Sıxlıq0.688 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi-107,38  °S
Qaynama nöqtəsi99,3  °S

İzooktan (2,2,4-trimetilpentan) – alifatik sıranın doymuş karbohidrogenidir. Kimyəvi formulu С(СН3)3—CH2—CH(CH3)2-dir. Oktanın izomeridir.


Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Izooktan – şəffaf, rəngsiz, benzin iyi gələn mayedir; tər. -107,38o C, tqay. 99,3oC, sıxlığı 0.66192 q/sm³ (20°C), nD20 1,39145, yanma istiliyi 5,463 mkc/mol və ya 1305,29 kkal/mol (25oC, p=const), buxarlanma istiliyi 307,63 kc/q və ya 73,50 kal/q (25oC). izooktan suda həll olmur, adi üzvi həlledicilərdə həll olur; azeotrop qarışıqlar əmələ gətirir (məsələn, benzolla, metil və etil spirtləri ilə). Izoktanın detonasiya xassələri oktan ədədi şkalasında 100 vahidə bərabər qəbul edilir.

Alınması[redaktə | əsas redaktə]

Izooktan oktanın digər izomerləri kimi az miqdarda birbaşa qovulan benzinin tərkibində olur. Sənayedə izooktanı diizobutileni katalizator (məc., mis-xrom) üzərində hidrogenləşdirməklə və ya izobutan-izobutileni qatı sulfat turşusu, AlCl3, BF3 və s. katalizatorlar iştirakında alkilləşdirməklə alırlar. İzooktanın keyfiyyətinə tələblər ГОСТ 12433-83 “Etalon izooktan” və ГОСТ 4095-75 “Texniki izoktan. Texniki şərtlər”-də verilir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Izooktan benzin istehsalında əlavə kimi benzinin antidetonasiya xassələrini[1] yaxşılaşdırmaq üçün, həmçinin həlledici kimi tətbiq olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Werner Dabelstein et al. Automotive Fuels // Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2007, Wiley-VCH, Weinheim. DOI:10.1002/14356007.a16_719.pub. 2