Şimpanze

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şimpanze
Şimpanze
Adı şimpanze
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Məməlilər
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Primatlar
Fəsiləüstü: İnsanabənzər meymunlar
Fəsilə: Hominidlər
Yarımfəsilə: Homininlər
Cins: Şimpanze
Elmi adı
Pan Oken, 1816
Növləri
Areal
Pan.png

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Şimpanze (lat. Pan) - Primatlar dəstəsinin Hominidlər fəsiləsinə aid insanabənzər meymun cinsi. Bu cinsin iki növü yaşayır, adi şimpanze (Pan troglodytes) və cırtdan şimpanze, bonobo (Pan paniscus).

Şimpanze yeganə heyvandır ki, özünü güzgüdə tanıya bilir. Son dövrlər aparılan araşdırmalar göstərir ki, ölən sevgilisinin, ailə üzvünün yasını tutmaq, ölümün nə olduğunu anlamaq kimi hisslər tək insanlara xas deyil və şimpanzelər də ailələrindən, sevdiklərindən biri öldüyü zaman göz yaşı tökərək, "yas" saxlayırlar. Şimpanzelər sevdikləri ilə cinsi əlaqə zamanı tumar çəkmələri ilə də araşdırmaçıların diqqətini çəkib.

Kamerundakı "Sanaqa-Yonq" parkında 40 yaşında ürək çatışmazlığından ölən "Dorothy" adlı şimpanzeninin dəfn mərasimində digər şimpanzelər insan kimi iştirak ediblər. Şimpanzelər insanlar kimi bir-birlərinə sarılıblar və səssizcə bir-birlərinə təsəlli verməyə çalışıblar. Parkın gözətçilərindən biri "Dorothy" adlı ölən şimpanzeni əl arabasında dəfn yerinə aparıb, digər şimpanzelər də sıra ilə arxadan gəliblər.

Sinonimləri[redaktə | əsas redaktə]

Troglodytes E. Geoffroy, 1812 (preoccupied); Mimetes Leach, 1820
TheranthropusBrookes, 1828
ChimpanseeVoight, 1831
AnthropopithecusBlainville, 1838
HylanthropusGloger, 1841
PseudanthropusReichenbach, 1862
EngecoHaeckel, 1866
FsihegoDePauw, 1905

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]