Şinqu çayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Şinqu çayı
port. Rio Xingu
Rio Xingu.jpg
Ölkə Flag of Brazil.svg Braziliya
Mənsəbi Amazon çayı
Uzunluğu 1.980 km
Hövzəsi Atlantik okeanı
Hövzə sahəsi 513.000 km²
Commons-logo.svg Şinqu çayı Commonsda
Xingurivermap.png

Şinqu[1] (port. Xingú) — Cənubi Amerika ərazisindən axan, Amazon çayının sağ qolunu təşkil edən çay. Çayın uzunluğu 1980 km, hövzəsinin sahəsi 513 min. km² təşkil edir. Çay bütünlüklə Braziliya ərazisindən axır. Çay Kulueni adı ilə Matu-Qrasu dağlıq ərazilərindən götürərək, Amazon düzənliyinə keçir. Çayın əsas qolu İriri çayıdır. Sonradan çay Altamira şəhəri ərazisindən axır. Çay Portu-di-Mos şəhəri ərazisində Amazona tökükür. Burada o uzunluğu 160 km, eni isə 8-12 km olan estuari yaradır. Çayın orta su sərfiyyatı 16 min. m³/s-dir.

Şinqu əsasən yağışlarla qidalanır. Bu səbəbindən oktyabr-aprel-may ayları gursulu olur. Amazona töküldüyü yerdən 190 km məsafədə naviqasiyaya yararlıdır. Çayın orta axarında iri Kaşueyra-Qrandi şəlaləsi vardır. Enerjisindən istifadə etmək məqsədi ilə SES tikintisi planlaşdırılır. Çayın yuxarı axarlarında Şinqu Milli Parkı yerləşir.

2011-ci ilin yayında года dünyada güçünə görə dördüncü yeri tutan «Belo Monte» SES istifadəyə verilmişdir. Suanbarı Altamira inzibati vahidliyində 450 km² ərazini əhatə edir[2][3].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Summary and History of the Belo Monte Dam: Rainforest Foundation". Summary and History of the Belo Monte Dam: Rainforest Foundation. Arxivləşdirilib: [1] saytından 6 January 2011 tarixində. http://web.archive.org/web/20110106172656/http://rainforestfoundationuk.org/files/Belo%20Monte%20Factsheet.pdf. İstifadə tarixi: 9 March 2011.
  2. "Braziliya Amazon hövzəsində damba inşasını planlaşdırır". BBC Russian. 27 августа 2010 г.. http://www.bbc.co.uk/russian/international/2010/08/100827_brazil_amazon_dam.shtml. İstifadə tarixi: 2014-04-24.
  3. "Belo Monte. Amazonun unikal SES". Rushidro. 05.06.2011. http://blog.rushydro.ru/?p=1869. İstifadə tarixi: 2014-04-24.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]