433 Eros

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
433 Eros
Eros - PIA02923 (color).jpg

Eros (E r o t) – 433 saylı kiçik planet.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Almaniyalı hәvәskar astronom Q.Vitt tәrәfindәn 1898-ci ildә kәşf edilmişdir. Eros Günәş әtrafında hәrәkәti zamanı Yerә yaxınlaşa bilәn, yer qrupuna aid kiçik planetlәrdәn biridir. Onun Günәş әtrafında fırlanma periodu 1.76 il, böyük yarımoxu 1.46 a.v., ekssentrisiteti 0.22, ekliptika müstәvisinә meyilliyi isә 10°.8-dir. Apohelidә Eros Marsın orbitindәn kәnara çıxır, perihelidә isә Yerin böyük oxundan cәmisi 0.14 a.v. qәdәr aralıdan keçir. Erosun Yerә әn çox yaxınlaşması (әlverişli qarşıdurma) 37 ildәn bir olur vә 1894, 1930–31, 1967–68-ci illәrdә müşahidә olunmuşdur. Erosun Yerә yaxın olması, onu Günәş parallaksının tәyin edilmәsindә әlverişli obyektә çevirmişdir. 1950-ci ildә amerikan astronomu E.Rabe, 1926–1946-cı illәr әrzindә Erosun hәrәkәtinә aid müşahidә mәlumatlarına әsasәn Günәş parallaksının qiymәtinin 8ʺ.79835±0ʺ.00058 olduğunu göstәrmişdir (o dövrdә qәbul olunmuş qiymәt 8ʺ.80 idi). Sonralar anoloji hesablamalar 1926–65-ci illәr әrzindәki müşahidәlәrә әsasәn aparılmış vә parallaks üçün alınan yeni nәticә (8ʺ.79417±0ʺ.00018 – Rabe, Frensis) radiolokasiya tәdqiqatlarından alınmış qiymәtlә tam üst-üstә düşmüşdür. Eros nisbәtәn parlaq kiçik planetdir; qarşıdurma zamanı (bax astronomiyada Konfiqurasiyalar) Yerdәn olan mәsafәdәn vә planetin oriyentasiyasından asılı olaraq onun parlaqlığı 6.7¸11.3 ulduz ölçüsü tәrtibindә dәyişir. Kiçik planetlәr arasında parlaqlığın periodik dәyişmәsi hadisәsi ilk dәfә Erosda müşahidә olunub (1901). Parlaqlığın dәyişmәsinin maksimum amplitudu 1.5 ulduz ölçüsü, periodu isә 5 saat 16 dәq. tәşkil edir. Bu kiçik planetin parlaqlığının dәyişmә әyrisinin period әrzindә 2 maksimum vә 2 minimumdan keçmәsi faktına әsasәn astronomlar belә qәnaәtә gәlmişlәr ki, Eros uzunsov formaya malik fırlanan göy cismidir. Sonralar birbaşa müşahidәlәr vasitәsilә bu mülahizәnin doğru olduğu tәsdiqlәnmişdir. Ulduzların Eros tәrәfindәn örtülmәsini müşahidә edәrkәn mәlum olmuşdur ki, Eros, görünәn qırağının konturu düzgün formaya malik olmayıb, en kәsiklәrinin ölçülәri 21 vә 13 km olan hantel şәklindәdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]