Ağ balıq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ağ balıq
Ağ balıq
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Balıqlar
Sinif: Sümüklü balıqlar
Yarımsinif: Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstəüstü: Qığırdaqlı qanoidlər
Dəstə: Nərəyəbənzərlər
Fəsilə: Nərəkimilər
Cins: Bölgələr (Huso)
Növ: Ağ balıq
Elmi adı
Huso huso Linnaeus, 1758
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 CR.svg en:Critically endangered species
Son həddə çatmışlar
Critically Endangered (IUCN 3.1)

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 161084
MBMM 61971

Ağ balıq, Bölgə, Beluqa (lat. Huso huso) — Nərəyəbənzərlər dəstəsinin Nərəkimilər fəsiləsindən balıq növü.

Morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Ağzı aypara formasındadır, çox böyük olub, başın bütün alt tərəfini tutur. Qəlsəmə pərdələri bütöv qırış əmələ gətirir. Bığcıqlarında yarpaqşəkilli çıxıntılar var. Bel lövhəciklərinin sayı 9-17, yan - 37-53, qarın - 7-14-dür. Xəzər dənizinin hər yerində, 70-100 m-ə qədər dərinliklərdə yayılmışdır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Nərəkimilərə aid olan Ağ balıq hazırda yaşayan balıqların ən qədimidir. Keçmişdə bəzi fərdləri 120 ilə qədər yaşayırdılar. Adətən, yalqız olur, sürü halında yığışmır. Adi bölgə Aralıq, Xəzər, Qara və Azov dənizləri hövzələrində yayılıb. Xəzərdə növ 2 popoulyasiya ilə təmsil olunmuşdur - Volqa və Kür.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Kür bölgəsi keçici balıqdır. Yırtıcı balıqdır. Xul balıqları, Kilkə, Siyənək, AterinaSıf balığı ilə həmçinin xırda balıqlar, balıq körpələri və dib onurğasızları ilə qidalanır. Uzunluğu 5 m-ə, kütləsi 1500 kq-a qədər çatır. 60-100 il yaşayır. Təkcə Xəzər hövzəsində deyil, həm də bütün şirin su onurğalıları arasında ən böyük balıqdır. Kütləsi 1 tona, uzunluğu 4,2 m-ə qədər olur. 1,5 hətta 2 tona qədər, 9 m uzunluğunda fərdlərin tutulması halları məlumdur. Bölgənin orta kütləsi 70-80 kq-dır.

Ağ balıq

Xəzər dənizi balıqlarındandır.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Gecyetişən növdür: dişilər 16-27, başlıca olaraq 20-25 yaşında, erkəklər isə 13-21 yaşnda cinsi yetkinliyə çatır. Hazırda cinsi yetkinlik bir qədər tez-erkəklər üçün 10, dişilərdə isə 14 yaşında baş verir. Dişilər erkəklərə nisbətən bir qədər sürətlə böyüyürlər. Kürdən tutulmuş 18 yaşlı fərdlərin uzunluğu 184 sm-ə çatmışdır. Mart-apreldə və oktyabr-noyabrda iki zirvə ilə bütün il boyu Kürə keçirlər. Payızda kürünün yetişmə dərəcəsi az olduğundan balıqlar çayda qışlayırlar, mart-apreldə yetkinlik ən yüksək həddə çatır (Derjavin, 1956). Kürütökmə martın sonunda - suyun temperaturu 10-120 C olarkən başlanır. Kürülər yapışqanlı olub, 5-11 m dərinliyə tökülür.

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bölgə - yağlı balıqlar kateqoriyasına aid edilən vətəgə balığıdır: onun bədənində 11,3-14,9%, kürüsündə isə 14% yağ vardır. Ayrı-ayrı illərdə Azərbaycanda bölgə tutulması 23-24 min sentner, yaxud bütün nərəkimilərin yarıdan çoxunu təşkil etmişdir. Dənizdə intensiv tutulma nəticəsində bölgə ehtiyyatları və uyğun olaraq tutulması güclü şəkildə azalmışdır. Hazırda balıqartırma zavodlarında süni çoxaltmanın sayəsində dənizdə ehtiyatı xeyli artmışdır.[1]

Bilirsinizmi...[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 62.
  2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, səh 50.
  3. Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007,səh 150.
  4. Берг Л.С. Рыбы пресных вод СССР и сопределъных стран. Ч.1,2,3. 4-ое изд. М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1949, 1382 с.


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Nərəyəbənzərlər

Nərələr

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Faiq Əsgərov, Yuliy Zaytsev, Sissel Tresselt "Xəzər dənizinin möcüzəli, canlı aləmi", "Press-Alliance" nəşriyyatı, Bakı, 2000.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, səh 50.