Adət hüququ

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Adət hüququ – hər hansı bir ictimai mühitdə (sosial qurum və ya təbəqə) kortəbii surətdə yaranan və uzun müddət ərzində vərdiş halına keçən, dövlət tərəfindən bəyənilən və sanksiyalaşdırılan normaların (davranış qaydalarının) məcmusu.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Adət hüququ dövlət və hüquq meydana gəldikdən sonra hakim təbəqənin (qrupların) mənafelərini ifadə edən adətlərin əsasında yaradılmışdır. Adət hüququ hüququn ən ilkin formasıdır. Dövlət tərəfindən sanksiyalaşdırılmış adətlər əsasında formalaşmış Adət hüququ dünyanın bir çox qədim dövlətlərində sistemləşdirilmişdir (qədim Babilistanda tərtib edilmiş “Hammurapi Qanunları”nı, Hindistanda “Manu Qanunları”nı, Romada “XII Cədvəl Qanunları”nı və s.). Adət hüququ feodalizm dövründə hüququn ən səciyyəvi forması olmuşdur. Burjua münasibətlərinin və istehsal üsulunun təşəkkül tapması və inkişafı, istehsal və əmtəə dövriyyəsinin genişlənməsi, dövlət tərəfindən hüquq normalarının xüsusi sisteminin formalaşdırılması nəticəsində Adət hüququ öz yerini tədricən dövlətin müəyyən etdiyi hüquqa verməyə başlamışdır. Lakin dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən bəzi ölkələrin məhkəmə təcrübəsində Adət hüququ normalarından hələ də istifadə olunur. Beynəlxalq (ümumi və xüsusi) hüquqda, xüsusilə də beynəlxalq ticarət münasibətlərində Adət hüququ normalarının çəkisi daha böyükdür. Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində (məs., mülki hüquq, ailə və nikah hüququ) də Adət hüququ normalarına müstəsna hallarda yer verilmişdir.