Adi birgöz

Adi birgöz
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superasteridlər Klad: Asteridlər Klad: Lamidlər Dəstə: Dalamazçiçəklilər Fəsilə: Zeytunkimilər Triba: Zeytunkimilər Yarımtriba: Birgözkimilər Cins: Birgöz Növ: Adi birgöz
Beynəlxalq elmi adı
Ligustrum vulgare L., 1753
Şəkil axtarışı ITIS   32980 NCBI   13597 EOL   579174

Adi birgöz (lat. Ligustrum vulgare) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinin birgöz cinsinə aid bitki növü.

Arealı

Təbii halda Mərkəzi və Cənubi Avropa, Rusiya, Qafqaz, İran, Şimali Afrika, Kiçik Asiyada yayılmışdır.

Botaniki xarakteristikası

Hündürlüyü və çətirinin diametri 2-5 m, çətiri seyrək, şaxələnmişdir. Yarpaqları həmişəyaşıl və ya tökülən, yumurtavaridən neştərvariyədək dəyişir, uzunluğu 4-6 sm, eni 2 sm, tünd yaşıldır. İyun-iyulda çiçəkləyir, ağ, xırda çiçəkləri çox ətirli, uzunluğu 8 sm-dək olan süpürgələrə yığılmışdır. Meyvələri yumru, qara, parlaq, diametri 0,8 sm, zəhərlidir. Cavan yaşda illik boy artımı 25 sm-ə çatır, budanmanı yaxşı keçirir. 50 ilədək yaşayır.

Ekologiyası

İşıqsevəndir, yüngül kölgələnməyə dözür. Məhsuldar torpaqlara üstünlük verir, az şoranlığa və əhəngli torpaqlara dözür. Quraqlığa, küləyə davamlıdır. İstisevəndir, qışda dona bilər, ancaq asanlıqla bərpa olur. Şəhər şəraitinə, tüstüyə, qaza davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması

Böyuk və Kicik Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi

Dekorativdir. Budanmış formaları çiçəkləmə dövründə şəhər yaşıllaşdırılması üçün yararlıdır. Tək bitki kimi istifadə edilə bilər.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

• Olea humilis Salisb.

Heterotipik sinonimləri

• Ligustrum album Gueldenst.
• Ligustrum angustifolium Gilib.
• Ligustrum decipiens Gand.
• Ligustrum insulare Decne.
• Ligustrum insulense Decne.
• Ligustrum italicum Mill.
• Ligustrum lodense Glogau
• Ligustrum oviforme Gand.
• Ligustrum sempervirens (Gray) Lindl.
• Ligustrum vicinum Gand.
• Ligustrum vulgare var. argenteovariegatum Weston
• Ligustrum vulgare f. argenteovariegatum (Weston) Rehder
• Ligustrum vulgare var. atrovirens Hoefker
• Ligustrum vulgare var. aureovariegatum Weston
• Ligustrum vulgare f. aureovariegatum (Weston) Schelle
• Ligustrum vulgare var. aureum H.Jaeger
• Ligustrum vulgare f. aureum (H.Jaeger) Dippel
• Ligustrum vulgare var. auriflorum Hoefker
• Ligustrum vulgare f. auriflorum (Hoefker) Rehder
• Ligustrum vulgare var. buxifolium G.Nicholson
• Ligustrum vulgare f. buxifolium (G.Nicholson) Rehder
• Ligustrum vulgare var. chlorocarpum Loudon
• Ligustrum vulgare f. chlorocarpum (Loudon) Schelle
• Ligustrum vulgare var. coombei P.D.Sell
• Ligustrum vulgare var. densiflorum C.K.Schneid.
• Ligustrum vulgare f. densiflorum (C.K.Schneid.) Rehder
• Ligustrum vulgare f. flaviflorum Murr ex Hegi
• Ligustrum vulgare f. glaucum (Mouill.) Rehder
• Ligustrum vulgare var. glaucum Mouill.
• Ligustrum vulgare var. insulense (Decne.) Hoefker
• Ligustrum vulgare subsp. italicum (Mill.) Fukarek
• Ligustrum vulgare var. italicum (Mill.) Vahl
• Ligustrum vulgare var. lactiflorum Hoefker
• Ligustrum vulgare var. laurifolium Hoefker
• Ligustrum vulgare var. leucocarpum Loudon
• Ligustrum vulgare f. leucocarpum (Loudon) Schelle
• Ligustrum vulgare f. lodense (Glogau) Rehder
• Ligustrum vulgare var. macrophyllum Murr
• Ligustrum vulgare f. microphyllum Murr ex Hegi
• Ligustrum vulgare f. nanum Rehder
• Ligustrum vulgare nanum Kohankie
• Ligustrum vulgare f. pendulum (Carrière) Dippel
• Ligustrum vulgare pendulum Carrière
• Ligustrum vulgare var. pendulum (Carrière) Hoefker
• Ligustrum vulgare f. pyramidale (Späth) Dippel
• Ligustrum vulgare var. pyramidale Späth
• Ligustrum vulgare var. rupicola Hoefker
• Ligustrum vulgare f. rupicola (Hoefker) Hegi
• Ligustrum vulgare var. sempervirens Gray
• Ligustrum vulgare f. triphyllum Murr ex Hegi
• Ligustrum vulgare var. variegatum Gray
• Ligustrum vulgare f. xanthocarpum (G.Don) Schelle
• Ligustrum vulgare var. xanthocarpum G.Don