Adi dəlibəng

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Adi dəlibəng
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Lamiid
Sıra:Badımcançiçəklilər
Fəsilə:Badımcankimilər
Cins:Dəlibəng
Növ: Adi dəlibəng
Elmi adı
Datura stramonium L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  30520
MBMM  4076
GEİŞ  t:13323
IPNI  ???
Datura stramonium

Adi dəlibəng, bənövşəyi dəlibəng (lat. Datura stramonium)

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Cənub-şərqdə, Astraxan, Volqoqradda, az miqdarda Samarski və Saratovsk vilayətlərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 1,5-dək olan mil köklü, güclü budaqlı, birillik ot bitkisidir. Gövdəsi düzdayanan, çəngəlvari budaqlanmış, çılpaqdır. Yarpaqları növbəli, bütöv yumurtavari, iri oyuqlu-dişli, ucu biz, saplaqlı, üstü tünd yaşıl, alt tərəfi açıqdır. Ağ rəngli ucda və ya qoltuqda yerləşən iri, tək çiçəkləri qoxuludur. Ağ qıfvari büküklü çiçək tacı və kasacığı bitişik yarpaqlı, beş hissəlidir. İyun-avqustda çiçəkləyir. Meyvəsi-dörd yuvalı, dörd laylarla açılan, iynələrlə örtülmüş qutucuqdur. Yetişdikdə qutucuq açılır. Toxumları çoxsaylı, tutqun qaradır. Bir toxumun çəkisi 3-3,5 mm, 2,5-3 mm və 1,5-2 mm-dir. 1000 toxum isə 5-8 qramdır. Bir qutucuqda 500-800 ədəd, bir bitkidə 25-45 min toxum yetişir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Qara torpaq sahələrində, yolların kənarında bitir. Quru yerlərə üstünlük verir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığı, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Tərkibində toksiki, zəhərli maddələr vardır. Cicəkləmə müddətində dekorativ görünür.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.