Adi dəlibəng

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Adi dəlibəng
Datura stramonium
Datura stramonium - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-051.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Lamiid
Sıra:Badımcançiçəklilər
Fəsilə:Badımcankimilər
Cins:Dəlibəng
Növ: Adi dəlibəng
Elmi adı
Datura stramonium L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 
Datura stramonium

Adi dəlibəng, bənövşəyi dəlibəng (lat. Datura stramonium)

Sinonim[redaktə | əsas redaktə]

  • Datura bernhardii Lundstr.
  • Datura bertolonii Parl. ex Guss.
  • Datura cabanesii P.Fourn.
  • Datura capensis Bernh.
  • Datura ferocissima Cabanès & P.Fourn.
  • Datura ferox Nees [Illegitimate]
  • Datura hybrida Ten.
  • Datura inermis Juss. ex Jacq.
  • Datura laevis L.f.
  • Datura loricata Sieber ex Bernh.
  • Datura lurida Salisb.
  • Datura microcarpa Godr.
  • Datura muricata Godr. [Illegitimate]
  • Datura parviflora Salisb.
  • Datura praecox Godr.
  • Datura pseudostramonium Sieber ex Bernh.
    • Datura stramonium var. canescens Roxb.
    • Datura stramonium var. chalybaea W.D.J.Koch
  • Datura stramonium f. godronii (Danert) Geerinck & Walravens
    • Datura stramonium var. gordonii Danert
  • Datura stramonium f. inermis (Juss. ex Jacq.) Hupke
    • Datura stramonium var. inermis (Juss. ex Jacq.) Fernald
    • Datura stramonium var. stramonium stramonium
    • Datura stramonium var. tatula (L.) Decne.
  • Datura stramonium f. tatula (L.) B.Boivin
    • Datura stramonium var. tatula (L.) Torr.
  • Datura tatula L.
  • Datura wallichii Dunal
  • Stramonium foetidum Scop.
  • Stramonium spinosum Lam.
  • Stramonium vulgatum Gaertn.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Cənub-şərqdə, Astraxan, Volqoqradda, az miqdarda Samarski və Saratovsk vilayətlərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 1,5-dək olan mil köklü, güclü budaqlı, birillik ot bitkisidir. Gövdəsi düzdayanan, çəngəlvari budaqlanmış, çılpaqdır. Yarpaqları növbəli, bütöv yumurtavari, iri oyuqlu-dişli, ucu biz, saplaqlı, üstü tünd yaşıl, alt tərəfi açıqdır. Ağ rəngli ucda və ya qoltuqda yerləşən iri, tək çiçəkləri qoxuludur. Ağ qıfvari büküklü çiçək tacı və kasacığı bitişik yarpaqlı, beş hissəlidir. İyun-avqustda çiçəkləyir. Meyvəsi-dörd yuvalı, dörd laylarla açılan, iynələrlə örtülmüş qutucuqdur. Yetişdikdə qutucuq açılır. Toxumları çoxsaylı, tutqun qaradır. Bir toxumun çəkisi 3-3,5 mm, 2,5-3 mm və 1,5-2 mm-dir. 1000 toxum isə 5-8 qramdır. Bir qutucuqda 500-800 ədəd, bir bitkidə 25-45 min toxum yetişir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Qara torpaq sahələrində, yolların kənarında bitir. Quru yerlərə üstünlük verir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığı, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Tərkibində toksiki, zəhərli maddələr vardır. Cicəkləmə müddətində dekorativ görünür.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.