Antonimlər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Antonim (yun. αντί όνομα - leksik mənalarına görə bir-birinin əksi olan sözlərə deyilir. Antonim qarşılıqlar köklərinə görə fərqli olmalıdır. Əsl antonimlik müxtəlif köklü sözlərin əksliyi şəklində tazahür edən leksik antonimlərdir. Məsələn : ağ - qara, dost - düşmən, gülmək – ağlamaq. Ağıllı va ağılsız kimi sözlər bir-birinə əks mənalar versələr də, kökləri eyni olduğundan onları antonim adlandırmaq olmaz. Antonim qarşılıqlar da, sinonimlər kimi, eyni nitq hissəsinə mənsub olur yaxud (hər ikisi isim), gəliş- gediş (isim), acı- şirin (sifət) enis ağlağan-güləyən (sifət), uzun- qısa (sifət), yuxarı-aşağı, gecə-gündüz (zərf), oturmaq- durmaq, gülmək - ağlamaq, açmaq-bağlamaq (feil), az-çox (say).[1]

Nəzərə almaq lazımdır ki, frazeoloji söz birləşmələrinin antonimi də ancaq özü kimi frazeoloji birləşmə olmalıdır. Məsələn: dilotu yemək - ağza su alıb oturmaq.

Sözlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Söz Sözün əksi
İsti Soyuq
Gecə Gündüz
Arıq Kök
İgid Qorxaq
Sülh Müharibə
Oturmaq Durmaq
Ölü Diri
Səhər Axşam
Böyük Kiçik
Sakit Coşqun
Şirin Acı
Nazik Qalın

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]