Yunan dili

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yunan dili
Orijinal adı: Ελληνικά [e̞ˌliniˈka]
Ölkələr: Yunanıstan, Kipr
icmalar: Abxaziya, Avstraliya, Albaniya, Ermənistan, Böyük Britaniya, Almaniya, Gürcüstan, Misir, İsrail, İtaliya, Qazaxıstan, Kanada, Rusiya, ABŞ, Türkiyə, Ukrayna, İsveç
Rəsmi status: Yunanıstan, Kipr,
milli azlıqların dili: İtaliya, Albaniya
Danışanların ümumi sayı: 13 milyondan çox[1]
Reytinq: 68[2]
Təsnifatı
Kateqoriya: Avrasiya dilləri
Hind-Avropa dilləri
Paleobalkan dilləri
Yunan-frigiya-erməni dilləri
Yunan dilləri
Yazı: yunan əlifbası
Dil kodları
QOST 7.75–97: гре 157
ISO 639-1: el
ISO 639-2: gre (B); ell (T)
ISO 639-3: ell
Bax: Layihə:Dilçilik

Yunan dili (yunan. Ελληνικά - Elliniká) — YunanıstanKiprin rəsmi dili. Yunanıstanda ölkə əhalisinin 99,9%-i, Cənubi Kiprdə isə 82%-i bu dildə danışır. 4000 illik tarixi vardır. Hind-Avropa dil ailəsinin Qreko-Qrabar qoluna aiddir. İndi dünyada 13 milyondan çox insan yunan dilində danışır.

Başlıca ləhcələri[redaktə]

Dimotiki / (Δημοτική)[redaktə]

Müasir yunancadır. Kilsə yazışmaları xaric, çağdaş dövrümüzdə xalqın istifadə etdiyi ləhcədir.

Kathareuousa / (Καθαρεύουσα)[redaktə]

1821`də müstəqilliyini qazandığı dövrdən 1976-cı ilə kimi dövlətin rəsmi dili bu ləhcədə olmuşdur. 19. əsrdə Adamantios Korais`in təşəbbüsü ilə bu ləhcə yaradılıb. Yaradılmasında məqsəd müasir yunanca`nın qədim yunancaya uyğunlaşdırılması və türkcə sözlərdən dili təmizləmək idi. 1976`da rəsmi dil kimi bu ləhcənin istifadəsi aradan qaldırılır.

Tsakonika / (Τσακώνικα)[redaktə]

Yunancanın Dor ləhcəsinin davamıdır. Yunanıstanın Mora yarımadası`nda 3000`dən çox insanın ana dilidir.

Pontus ləhcəsi / (Pομέικα; Romika, Ποντιακά; Pondiaka)[redaktə]

Romeika ləhcəsi də deyilir. 19. əsrdən bu ləhcə "Qara Dənizə məxsus" ləhcə olaraq "Pontiaka" adlandırılır. 1923- cü il köçündən sonra [[Türkiyədən [[Yunanıstana köçürülənlər, əsasən [[Şimali Yunanıstanda yaşayanlar, Qara dəniz bölgəsində Trabzon, Rizə və s. illərdə yaşayan rumlar bu ləhcədə danışır.

Kalabriya ləhcəsi / (Κατωιταλικά; Kato italika)[redaktə]

[[İtaliya`nın Yunanıstana yaxın ApuliyaKalabriya bölgələrində danışılır. Qədim dövrlərdə buralarda koloniyalar qurmuş yunanlar tərəfindən danışılır.

Yəhudi yunancası[redaktə]

Yevanik (ivritcə: Yevan-Yunan) uzun illər yəhudi yunanlar tərəfindən istifadə olunub. Yazıda ivrit əlifbası ndan istifadə olunub. İndi demək olarki, bu ləhcədən istifadə edənlər assimilyasiya olunublar. Çox az sayda insan istifadə edir. 1987`də aparılan araşdırmalara görə 35`i İsraildə olmaqla, dünyada 50 nəfər bu dildə bilir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Ethnologue report for language code: ell
  2. Languages by number of speakers. SIL International (2009). Archived from the original on 2011-08-22. Yoxlanılıb 2010-05-08.

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]