Anuy çayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Anuy çayı
Р. Ануй.jpg
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Mənsəbi Ob
Uzunluğu 327 km km
Hövzə sahəsi 6.930 km²
Commons-logo.svg Anuy çayı Commonsda

Anuy çayıAltay RespublikasıAltay diyarı ərazisindən axan çay. Çay Obun sol qolunu təşkil edir.

Çayın mənbəyi Altay Respublikasının Ust-Kanski rayonu ərazisində yerləşir. Altay diyarı ərazusində çay Solomeşenski, Petropovlovski, Bıstroistokski və Smolenski rayonları ərazisindən axır. Çayın uzunluğu 327 km, hövzəsinin sahəsi isə 6930 km² təşkil edir. Yuxarı axarlarda cəmi 35 km Altay Respublikasının ırazisindən keçir. Əsas qolları: Sibirka (Sibiryaçixa — sol, uzunluğu 34 km), Slyudyanka (sol, 46 km), Solovixa (sağ, 32 km), Kudrixa (sol, 32 km), Kamışevka (sağ, 67 km), Karama çayı (277 km), Karakol çayı (294 km)[1].

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Anuy çayı qışda

Sahillərind SoloneşnoyePetropavlovsk kimi ayon mərkəzləri yerləşir. 1950 illərdən çaydan meşə məhsullarınln daşınmasında istifadə edilir.

2008-ci ildə «RusHidro» şirkəti Anuy çayı üzırində kaskad su elektrik stansiyalarının tikintisini sraşdırmışdır[2]. Hazırda bəndlərin tikilmə yerləyi müəyyənləşdirilmiş və güçü 6.5 МVт olan Soloneşnoe və Sibiryaçixa kəndləri yaxınlığında bəndlərin inşasını qərara almışlar[3].

2014 subasması[redaktə | əsas redaktə]

Çayın son subasması 2014-cü ilin mayına təsadüf edir. Bu zaman Altay diyarının Soloneşenski, Çarışski, Soltonski, Krasniqorski[4] ərazilərini su basmışdır. Solonrşski kəndinin aşağı və mərkəzi hissələri suyun altında qalmışdır[5]. Çay üzərində olan 7 taxta körpü tamamən dağəlmışdır[6]. Antonevka kəndində isə asma körpü tamamın dağılmışdır. Bu zaman kproüdə beş nəfər olmuşdur. İki kişini su aparmış və onlar itkin düşmüşlər[7][8].

Maraqlı fakt[redaktə | əsas redaktə]

  • Brokqauz və Efronun ensiklopefik lüğətində çayın ikinci adı Katunya olaraq göstərilir. Ancaq bu ad hazırda unudulmuşdur.
  • 1958-ci ildə Altay rəhbərliyi kiçik çaylarda naviqasiyanı yoxlamaq məqsədi ilə Anuy çayına paraxodlar buraxılır. Bir qədır üzdüksən sonra alçaq hündürlüyə malik körpüdə çətinlik çəkirlər. Sonrakı dövrlırdə avtomobil nəqliyyatının inkişafı ilə əlaqədar bu ideyaya qayıdılmır. Ancaq köhnə xəritələrdə çayın naviqssiyaya yararlı olması göstərilir. Hətta Petropavlovski rayonunun aşağı kəbdlərinı qədər bavqasiya mövcud ola bilər
  • Anuy vadisimdə qədim arxioloji Denisov mağarsı yerləşir.

Qolları[redaktə | əsas redaktə]

(mənsəbə olan məsafə)

21 km: Kamışenka çayı

38 km: adsız çay

60 km: Prıtıçnaya

116 km: adsız çay

116 km: Kudrixa

134 km: Solovnixa

157 km: Slyudyanka çayı

160 km: Tatarka çayı

178 km: Talovka çayı

184 km: Byatçixa çayı

189 км: Березовка

203 km: Sibiryaçixa çayı

211 km: Yurtinskaya çayı

228 km: Çeremşanka çayı

236 km: Bolşaya Reçka

243 km: Soloneşnaya

244 km: Yazevka çayı

255 km: Çernovoy Anuy

257 km: Drezqovitnaya

273 km: Şepeta çayı

275 km: Askatı çayı

277 km: Karama çayı

291 km: Şinok çayı

294 km: Karakol çayı

298 km: Çerqa çayı

302 km: Muta çayı

304 km: Turata çayı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]