Armud taxtabitisi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Armud taxtabitisi
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
növ: Armud taxtabitisi
Elmi adı
Stephanitis pyri F.
Commons-logo.svg
Şəklin VikiAnbarda
axtarışı

Armud taxtabitisi (lat. Stephanitis pyri F. ) - Buğumayaqlılar tipinin Yarımsərtqanadlılar və ya Taxtabitilər dəstəsinə aid olan növ.

Biologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Bədəninin forması yastı olub, qanadları yarımşəffaf haldadır və tutqun rəngli seyrək damar şəbəkəsi ilə örtülmüşdür. Üst qnadları və ayaqları açıqsarı rəngdədir. Cücünün qabaq döş hissəsində yastı çıxıntılar vardır. Bədəninin uzunluğu 2,5-3 mm-dir. Bu növ yetkin formada tökülmüş yarpaqların altında, ağac qabığında əmələ gələn yarıqlarda, bitki tör-töküntüləri arasında və s. bu kimi yerlərdə qışlayır. Erkən yazda taxtabitilərdə qışlama yerlərindən çıxdıqdan sonra cütləşmə prosesi gedir və mayalanmış dişilər ağacların çiçəklədiyi dövürdə yumurta qoymağa başlayır. Yumurtalar uzunsov və qara rəngli olur. dişi taxtabiti öz yumurtalarını yarpaqların alt tərəfində yarpaq toxumasının içərisinə qoyur. Qoyulmuş yumurtalardan, 20-30 gün keçdikdən sonra sürfələr çıxır. Bu sürfələr ayrı-ayrı topalar halında yerləşir və yarpaqların alt tərəfini deşərək, hüceyrə şirəsini sorur. Taxtabitilərin belə sorması nəticəsində yarpaqlar üzərində ağımtıl ləkələr əmələ gəlir, ağac çox yoluxmuş olduqda isə yarpaqlar saralmağa başlayır. Bundan əlavə taxtabitilər qara rəngli, yapışqanlı maye buraxır ki, bu maye yarpaqların alt tərəfində çoxlu miqdarda qara nöqtələr şəklində quruyur. Belə nöqtələr, habelə böyüməkdə olan sürfələrin qoyduqları qabıqlar yarpağın alt səthini xeyli çirkləndirir. Taxtabitilərin yarpaqları sorması onların qaralıb qurumasına, meyvələrin böyümədən geri qalmasına, yeni-yeni tumurcuqların əmələ gəlməsinin dayanmasına və ağacın xırda boylu qalmasına səbəb olur. Armud taxtabitisinin əsas zərər verdiyi bitki alma və armud ağaclarıdır. Quba-Xaçmaz zonasında olan meyvə bağları bu növlə daha çox yoluxur. Armud taxtabitisi göstərilən bitkilərdən əlavə, çəyirdəkli meyvə ağaclarına da zərər verir. Bu növ Azərbaycan şəraitində il ərzində azı 2-3 və bəzən də çox nəsil verir.[1]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Armud taxtabitisi Azərbaycanda düzən və dağətəyi zonalarında, xüsusilə Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz və Talışda daha çox yayılmışdır.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər) C.A.Hidayətov, 42

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər) C.A.Hidayətov, 42