Asetilsalisilli turşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Asetilsalisilli turşu
Asetilsalisilli turşu (Acidum acetylsalicylicum)
Kimyəvi birləşmə
IUPAC Asetilsalisilli turşu
Brutto-
formul
?
Təsnifatı
ATK ?
Dərman forması
tablet
Asetilsalisilli turşusu (aspirin) tableti

Asetilsalisilli turşu, aspirin, (lat. Acidum acetylsalicylicum, ing. Acetylsalicylic acid) — analgetik (ağrıkəsici), temperatur salan, qan duruldan təsirli dərman preparatı. Ağ xırda iynəuclu kristallı poroşok, otaq temperaturunda suda az həll edilir, qaynar suda, spirtdə tez həll edilir.

Alman kimyaçısı Feliks Hofman tərəfindən 1897-ci ildə sintez edilib. Ona 6 mart 1899-cu ildə patent alıb. Hofman revmatizmdən əziyyət çəkən atasınına kömək üçün dərman tipi axtarakən onu kəşf edib.

Asetilsalisilli turşusu satışda "aspirin" adı ilə tanınır.

Aspirinin sağlam insana faydasından çox ziyanı var[redaktə | mənbəni redaktə et]

100 il bundan əvvəl Feliks Xoffman tərəfindən sintez olunmuş bu populyar dərman bütün dünyada müxtəlif məqsədlərlə çox geniş istifadə olunur (hərarətsalan, ağrısızlaşdıran və s.).

Uzun illər ərzində belə hesab olunurdu ki, aspirin insanlarda ürək-damar sistemi xəstəliklərinin və infarktın qarşısını alır. Nəticədə həkimlər bu preparatı yaşı 45-dan çox olan bütün insanlara səbəbli-səbəbsiz təyin edirdilər. Bu hal o qədər kütləvi xarakter alıb ki, tam sağlam insanlar hətta həkimlə məsləhətləşmədən özünə aspirin "təyin edirdilər".

Lakin son araşdırmalar nəticəsində məlum oldu ki, aspirinin sağlam insanlara faydasından çox ziyanı var. Məsələ burasındadık ki, aspirini daim qəbul edən insanlarda  daxili qanaxmaların, mədə xorasının və hətta mədə xərçənginin riski yüksək olur.

İngiltərə və ABŞ mütəxəssisləri geniş əhatəli araşdırmalar nəticəsinə belə qərara qəldilər ki, aspirinin ürək-damar sistemi xəstəliklərinin profilaktikası üçün qəbulu məqsədə uyğun olmayan təcrübədir. Sağlam insanlara aspirinin uzunmüddətli profilaktik qəbulu yalnız zərər verir. Lakin bu sağlam insanlara aiddir.

Müəyyən qrup insanlara var ki, bu insanlar aspirini qəbul etməlidir. Bu ürək və təzyiqlə ciddi problemlər olan, keçmişdə infarkt keçirmiş, piylənmədən əziyyət çəkən və s. insanlardır. Bu qrup insanlar üçün aspirinin qəbulu həyati vacibdir ki, aspirin bu insanlarda infarktın inkişafının riskini 25% azaldır. Lakin aspirini xəstəyə mütləq həkim təyin etməlidir, dərmanın dozası mümkün qədər kiçik olmalı və xəstə müstəqil şəkildə bu dozanı artırmamalıdır. Həmçinin xəstə daim həkimin nəzarətində olmalı və öz vəziyyətində istənilən dəyişikliklər hiss etdikdə dərhal həkimə bu haqda məlumat verməlidir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 12 yaşına çatmamış uşaqlara aspirinin verilməsini tövsiyə etmir. Araşdırmalar nəticəsində məlum oldu ki, virus infeksiyaları zamanı aspirinin qəbulu uşaqlarda Rey sindromunun inkişafına səbəb ola bilər. Bu sindromun nəticəsində beyində və qara ciyərdə ciddi pozulmalar inkişaf edir.

[1]

[1. Saglamolun.az Faydalı məlumat 15.10.2015 13353 1]

  1. Saglamolun.Az Faydalı məlumat 15.10.2015  13353


Sitat səhvi: <ref> tags exist for a group named "1. Saglamolun.az Faydalı məlumat 15.10.2015 13353", but no corresponding <references group="1. Saglamolun.az Faydalı məlumat 15.10.2015 13353"/> tag was found