Asif Rüstəmli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Asif Rüstəmli
Asif Heydər oğlu Rüstəmli
Portret
Doğum tarixi: 16 fevral 1954(1954-02-16)
Doğum yeri: Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Ağcabədi, Qiyaməddinli
Elm sahəsi: ədəbiyyatşünas
İş yeri: Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu
Elmi dərəcəsi: filologiya elmləri doktoru (2011)
Elmi vəzifəsi: Professor
Tanınır: ədəbiyyatşünas
Mükafatları: Cəfər Cabbarlı mükafatı (2010), AMEA Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı(2013), Türk Ədəbiyyatı Vəqfinin (Türkiyə) "Türk Ədəbiyyatına Xidmət Baratı" (2013), Respublika Prezidentinin təqaüdçüsü (2014)
Sayt: www.asifrustemli.com

Asif Heydər oğlu Rüstəmli — görkəmli Azərbaycan ədəbiyyatşünası, filologiya elmləri doktoru (2011), Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin professoru (2012), AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun şöbə müdiri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

16 fevral 1954-cü il Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kəndində anadan olub, 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. A. Rüstəmli elmlər namizədi (1994), dosent (2009), filologiya elmləri doktoru (2011), ADMİU-nun professoru (2012), Bakı Dövlət Universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının üzvü (2013), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1996), AYB tərkibində Cəfər Cabbarlı komissiyasının sədri (2015), AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının üzvü (2003), institut həmkarlar ittifaqı komitəsinin sədridir (2010) və Prezident təqaüdçüsüdür (2014). A.H.Rüstəmli 1988-ci ilin yanvar ayında Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutuna müsabiqə yolu ilə daxil olmuş, baş laborantlıqdan baş elmi işçi, şöbə müdiri vəzifəsinədək yüksəlmiş, 1991-1995-ci illərdə «Folklor Sarayı» elmi-mədəni mərkəzinin (indiki AMEA Folklor İnstitutunun) direktoru, 1995-1999-cu illərdə Elmi nəşrlər bölməsinin müdiri vəzifələrində işləmiş, hazırda isə mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin müdiridir.

A.Rüstəmli cabbarlışünas tədqiqatçı-alim kimi respublikamızda yaxşı tanınır. O, Cəfər Cabbarlının kitablarına salınmamış 6 pyesini, 4 hekayəsini, 30-dək lirik və satirik şeirini, 60 ədəbi-tənqidi məqaləsini ilk dəfə toplayıb, transliterasiya və tərtib edib, ön söz, qeydlər və şərhlər yazaraq «Ədirnə fəthi» adı ilə 1996-cı ildə «Elm» nəşriyyatında çap etdirmişdir. Görkəmli dramaturqun 20 ç. v. həcmində naməlum və az məlum əsərlərinin ilk dəfə üzə çıxarılması ədəbi ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla qarşılanmışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 yanvar 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə nəşr olunan C.Cabbarlının dörd cildlik «Əsərləri»nin də tərtibi, ön sözü və şərhləri Asif Rüstəmliyə məxsusdur. O, bu nəşrə «Bədii həqiqətlər ustası» sərlövhəli, yeni faktlar əsasında 39 səhifəlik ətraflı giriş yazmış, sovet senzurasının yersiz redaktələrinə məruz qalmış əsərləri müəllif əlyazmaları əsasında bərpa etmiş, bir sıra nümunələr ilk dəfə çoxcildlikdə işıq üzü görmüşdür. Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə «Azərbaycan ədəbiyyatı» seriyasından buraxılan Cəfər Cabbarlının «Seçilmiş əsərləri»ni (Bakı, «Çaşıoğlu» nəşriyyatı, 2004, 45.8 ç.v.) də A.Rüstəmli tərtib etmiş, nəşrə geniş ön söz, qeyd və şərhlər yazmışdı. O son illər böyük ədibin həyat və yaradıcılığının naməlum məqamlarından bəhs edən sanballı məqalələri ilə mətbuatda və elmi məcmuələrdə mütəmadi çap olunur.

A.Rüstəmli Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənət mövzusunda 30 illik dövrü əhatə edən məruzələrini, çıxışlarını söhbətlərini toplayıb tərtibləyərək 2000-ci ildə «Nəcib, mənəvi idealların tərənnümü» (Bakı, «Ozan», 2000, 29.25 ç.v.) sərlövhəsi ilə çap etdirmiş, ulu öndərin «Ədəbiyyatın yüksək borcu və amalı» (Bakı, «Ozan», 2000, 31 ç.v.) kitabının redaktoru olmuşdur.

Dissertasiya və monoqrafiyaların müzakirəsində ədalətli və prinsipial mövqeyi ilə fərqlənir. Lalə Hacıyevanın «Əhmədbəy Ağayevin publisistikası» (BDU, 2006), Aygün Həsənovanın «Azərbaycan ədəbiyyatında Şeyx Şamilin bədii obrazı» (Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu, 2007), Bahar Məmmədovanın (Bərdəli) «Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolu» (Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu, 2010) və Tofiq Yusifovun “Azərbaycanda açıq cəmiyyətin formalaşmasında mətbuatın rolu (1991-2004)” (BDU, 2012) mövzusunda namizədlik dissertasiyalarının rəsmi opponenti olmuşdur.

9 kitabın, 250-dən çox elmi, publisistik məqalənin və məruzənin müəllifi, 15 kitabın tərtibçisi, 2 kitabın tərcüməçisi, çoxsaylı kitabların redaktoru və rəyçisi olmuş, onlara ön söz yazmışdır. Elmi məqalələri xarici ölkələrdə türk, fars, rus, polyak və macar dillərində çap olunmuşdur.

A.Rüstəmlinin ssenariləri əsasında «Günəş şərqdən doğur» (Az.TV, 2003, 6 mart), «İstiqlal fədaisi» («Lider» 2004, 6 fevral), «Nurlu gələcək naminə» («Space», 2005, 15 sentyabr) sənədli filmləri çəkilib nümayiş etdirilibdir.

Moskvanın «Kinoprodukt» Studiyasının çəkdiyi «Əfsanənin əks üzü» seriyasından «26 Bakı komissarı» (Moskva, Zvezda TV, 2008) sənədli filminin elmi məsləhətçisi olub və filmdə çıxış edib.

A.Rüstəmli ədəbiyyatımızı, mədəniyyətimizi televiziya kanalları vasitəsilə layiqincə təbliğ və təmsil edir. O 1992-1996-cı illərdə Azərbaycan Televiziyası ilə gedən «Yaddaş», «Tarix bizə nə deyir» verilişlərinin ssenari müəllifi və aparıcısı olub. A.Rüstəmli uzun illərdi pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Mətnşünaslıq, Redaktənin əsasları fənlərindən dərs deyir, ADMİU-nun professorudur.

A.Rüstəmli «Cəfər Cabbarlı və ədəbi-mədəni mühit» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib (2011, noyabr), bir sıra beynəlxalq elmi konfransların, simpoziumların iştirakçısı olub. Ankarada (1991), Bağdadda (1994), Tehranda (1995), Təbrizdə (1998), Bəsrədə (1999), Urmiyada (2004, 2011), Varşavada (2007), Tomskidə (2008), Elazığda (2008, 2012, 2013), Budapeştdə (2010), Diyarbəkirdə (2013) və Astanada (2014) keçirilən beynəlxalq elmi məclislərdə ədəbiyyat məsələləri ilə bağlı maraqlı məruzələri ilə diqqəti cəlb etmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Ankaradakı Azərbaycan Kültür Dərnəyinin mükafatı (1994)
  • C.Cabbarlı mükafatı komissiyasının «Xüsusi diplom»u (2001)
  • «Cəfər Cabbarlı mükafatı» (2010)[1]
  • AYB Ədəbiyyatı Təbliğ bürosunun «Qılınc və qələm» beynəlxalq ədəbi mükafatı (2004)
  • Varşava Universitetinin «Sertifikat»ı (2007)
  • Elazığ (Türkiyə) valisinin xüsusi mükafatı (2010)
  • İstanbulda fəaliyyət göstərən Türk Ədəbiyyatı Vəqfinin "Türk Ədəbiyyatına Xidmət Baratı" (2013)
  • Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin "Fəxri fərman"ı (yanvar 2014).
  • Türk Dünyasi Araştirmalari Uluslararasi İlimler Akademisinin «TÜRK EDEBİYATINA HİZMET» Uluslararasi Ödülü. (fevral 2014).
  • L.N.Qumilyev adına Avroaziya Milli Universitetinin Sertifikatı(Astana, oktyabr 2014).
  • Azərbaycan – Türkiyə Dostluq Dərnəkləri Federasionunu mükafatı (sentyabr 2014).
  • Ağa Musa Nağıyev adına Mənəvi Dəyərlərin Qorunması İctimai Birliyinin "Ağa Musa Zirvəsi" mükafatı (iyun 2015).
  • AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun "İlin Alimi" mükafatı (10 yanvar 2017).

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  1. «Çırpınırdı Qara dəniz», Bakı, «Sabah», 1992, 5 ç.v.
  2. «Tufanlardan keçən ömür», Bakı, «Sabah», 1995, 8.5 ç.v.
  3. «Susmaz duyğuların səltənətində», Bakı, «Elm», 2002, 11 ç.v.
  4. «Ədəbi istiqlalımız», Bakı, «Elm», 2004, 24 ç.v.
  5. «Cəfər Cabbarlı: həyatı və mühiti», Bakı, «Elm», 2009, 27.5 ç.v.
  6. «Mütərcim Cəfər Cabbarlı», Bakı, «Ozan», 2011, 8.5 ç.v.
  7. «Cefer Cabbarlı (Hayatı, Sanatı ve Mücadilesi)», Türkiyə, Elazığ, «Manas» neşr., 2011, 18.5 ç.v.
  8. "Bayraməli Abbaszadə: mühiti və mücadiləsi", Bakı, «Ozan», 2014, 224 səh.
  9. "Müdriklik mücəssəməsi", Bakı, «Elm və təhsil», 2014, 496 səh.

Tərcümələri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Elazığ çələngi (42 elazığlı şairin şeirlər toplusu). Bakı, “Ozan”, 2010, 120 s. Kitaba A. Rüstəmli “Qardaşlığın təməli, dostluğun məhvəri” adlı ön söz yazmışdır.
  2. Əhməd Kabaklı “Harput əfsanələri”. Bakı, “Ozan”, 2012, 96 s. Kitaba A. Rüstəmli “Yazarların xocası və ucası” adlı ön söz yazmışdır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Cəfər Cabbarlı mükafatı sahiblərinə təqdim olunub. apa.az, 16.04.2010.  (azərb.)