Axmaq matı (şahmat)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Şahmatda ən tez mümkün olan mat növüdür. 2 gedişə olan bu mata - Axmaq Matı (ing - fool's mate) deylir. Bu mat növü olduqca ağılsızdır və gerçəkləşməsi üçün iki tərəfdən birinin çox pis gedişlər etməsi gərəkdir. Onun üçün də belə bir ad verilmişdir. Hətta yeni başlayan həvəskar oyunçular arasında belə bu cür mata demək olar ki, rast gəlinmir.

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess rdl44.png Chess ndd44.png Chess bdl44.png Chess d44.png Chess kdl44.png Chess bdd44.png Chess ndl44.png Chess rdd44.png
Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess d44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png Chess qdd44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png
Chess rld44.png Chess nll44.png Chess bld44.png Chess qll44.png Chess kld44.png Chess bll44.png Chess nld44.png Chess rll44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Fool's Mate – White is checkmated.
Axmaq Mat-ı göstərilən diaqram

Axmaq matının olması üçün gedişlər aşağıda göstərilmişdir.

1. f3 e5
2. g4 Qh4 #

Bu mat üçün ağların öncə f piyadasını bir, ya da iki dama irəli oynaması gərəkdir. Qaralar daha sonra e piyadasını irəli oynayıb vəzirin yolunu açmalıdır. Daha sonra ağlar g piyadasını iki dama irəli oynayınca ağ vəzirin h4-ə oynamasıyla istəyimizə çatırıq: Şah mat!

Oxşar misallar[redaktə | əsas redaktə]

Əslində bu cür mat hər oyunda ola bilər. Məsələn, 1. e4 g5 2. d4 f6 ?? 3. Qh5 #

Axmaq Matın əsas məqsədi: oyunçu f və g piyadalırını irəli oynayır ki, bu da rəqib vəzirinin diaqonal olaraq mat verməsinə gətirib çıxarır. Belə bir mat, Masefield və Trinka [1] arasındakı, 1959-cu ildə baş tutan oyununda baş vermişdir: 1. e4 g5 2. Nc3 f5 ?? 3. Qh5 # . Bənzər bir mat From's Gambit-də baş verə bilər: 1. f4 e5 2. g3 ? exf4 3. gxf4?? Qh4# 3. gxf4?? Qh4#

Teed vs. Delmar arasındakı oyuna baxaraq axmaq matının inkişaf etmiş növünü görə bilərik.[redaktə | əsas redaktə]

Teed vs. Delmar, 1896-cı il
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess rdl44.png Chess ndd44.png Chess bdl44.png Chess qdd44.png Chess kdl44.png Chess bdd44.png Chess ndl44.png Chess d44.png
Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess rdd44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess bll44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess bld44.png Chess l44.png
Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess pld44.png
Chess rld44.png Chess nll44.png Chess d44.png Chess qll44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess nld44.png Chess rll44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
6...Rh6?? dan sonra ağlar iki gedişdə mat edir

Hollandiya Müdafiəsində məşhur bir tələ, Frank Melville Teed - Eugene Delmar, 1896-cı il oyununda baş vermişdir: [2] [3]

1. d4 f5 2. Bg5 h6 3. Bh4 g5 4. Bg3 f4

Buradan qaraların Fil-i qazandığı görünür, ancaq indi gözəl bir gediş gəlir...

5. e3

Vh5# gedişi etmək üçün hazırlıq və axmaq matı.

5 ... h5 6. Bd3 ?!

Daha sonrakı analizlərdə görünmüşdür ki, 6. Be2 gedişi daha yaxşı olardı. Ancaq oynanan gediş tələ xarakterli olur və.

Bg6 # qarşı qorunmaq məqsədi, amma. . .

7. Qxh5 + !

Ağlar öz vəzirini qurban versə də ...

7. . . Rxh5 8. Bg6 #
Greco və NN
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess rdl44.png Chess ndd44.png Chess l44.png Chess qdd44.png Chess kdl44.png Chess bdd44.png Chess l44.png Chess rdd44.png
Chess pdd44.png Chess l44.png Chess pdd44.png Chess pdl44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess pll44.png
Chess l44.png Chess pdd44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess bll44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess ndl44.png
Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png
Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess d44.png Chess l44.png
Chess pll44.png Chess pld44.png Chess pll44.png Chess d44.png Chess l44.png Chess pld44.png Chess bdl44.png Chess pld44.png
Chess rld44.png Chess nll44.png Chess bld44.png Chess l44.png Chess kld44.png Chess l44.png Chess nld44.png Chess rll44.png
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
8.Bg6# sonrakı son vəziyyət

Oxşar tələ 1625-ci il Gioachino Greco tərəfindən yayımlanmışdır.[redaktə | əsas redaktə]

1. e4 b6

Bu açılış indiki zamanda Owen Müdafiəsi adlanır .

2. d4 Bb7
3. Bd3 f5?
4. exf5 Bxg2?
5. Qh5 + g6
6. fxg6 Nf6? ?
7. gxh7 +! Nxh5 8. Bg6 #

Burada bir daha Vəzir qurban verilərək Fil ilə axmaq matı edilir.

  1. The names are also recorded as Mayfield or Mansfield and Trinks or Trent depending on the source consulted.
  2. Teed vs. Delmar
  3. Edward Winter, Chess Notes 4561