Banks

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Banks adası
ing. Banks Island
Map indicating Banks Island, New Territories, Canada.png
73°00′00″N 121°30′00″W / 73.00000°N 121.50000°W / 73.00000; -121.50000Koordinatlar: 73°00′00″N 121°30′00″W / 73.00000°N 121.50000°W / 73.00000; -121.50000 (T)
Arxipelaq Kanada Arktik arxipelaqı
Akvatoriya Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Canada.svg Kanada
Vilayət Şimal-Qərb əraziləri
Sahəsi 70,028 km²
Hündür nöqtəsi 730 m
Banks (Şimali Amerika)Lua error in Module:Location_map at line 325: attempt to perform arithmetic on local 'right' (a string value).
Commons-logo.svg Banks adası Commonsda

Banks (Banksın adası, ing. Banks Island) — Kanada Arktik arxipelaqının iri adalarından biri. İnzibati cəhətdən Kanadanı Şimal-Qərb əraziləri vilayətinə daxildir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ada 1820-ci Vilyam Parri tərəfindən Cozef Banksın şərəfinə adlandırılmışdır. Robert Mak-Klur bölgəni araşdırarkən (1850—1854) adanı xəritəsində «Berinq adası» adlandırmışdır.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Kosmosdan görünüş

Ada Viktoriya (ada)sından şərqdə Uels Şahzadəsi (boğaz), materikdən (cənub) Amundsen körfəzi ilə ayrılır. Onun qərb sahillərini Bofort dənizinin suları yuyur. Şimal-şərqdən Mak-Klur boğazı vastəsi ilə Şahzadə Patrik və Melvill adasından ayrılır. Ərazisi 70,028 km² təşkil edir. Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasıda 24-ci yerdə gedir, Kanadanın isə 5-ci adasıdır. Onun uzunluğu 380 km, eni 290 km təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi Darem-Hayts (Durham Heights) zirvəsidir ki, onunda hündürlüyü 730 m təşkil edir.

Ən iri çayları : Tomsen, Biq-River və Bernard. Çayları Biq-River və Bernard qərbə Şimal Buzlu okeana, Tomsen isə şimala Mak-Klur boğazına istiqamətlənir. Ən iri buxtaları: de-Sali (cənub-şərqdə), Tisicer (cənub-qərbdə), Bernest və Storkerson (qərbdə). Ucqar nöqtələri: Şahzadə-Alfred burnu (şimal-qərbdə), Kellett burnu (cənub-qərbdə), Lamton burnu (cənubda), Rassel burnu (şərqdə), Rotsli burnu (şimalda).

Flora və fauna[redaktə | əsas redaktə]

Adada ağaclar bitmir, ən hündür bitki Arktika söyüdüdür ki, onunda hündürlüyü 10 sm yüksək olmur. 1961-ci ildən adada iki qoruq yaradılmışdır. Şimalında Olavik milli parkı yerləşir. Banks adasında Ağ qazlatın dünya üzrə populyasiyasının ⅔ cəmlənmişdir. Burada həmçinin Tundra karibusu, Ağ ayı, köçəri quşlardan Gəzərgi qaratoyuqQaranquş kimi canlıları görmək olar.

İlk dəfə məhz burada Ağ ayı ilə Qonur ayının ibriti aşkarlanmışdır.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Adanın yeganə daimi yaşayış məntəqəsi Saks-Hardur. Eskimoslar kəndlərini İnhuak adlandıtırlar.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Canada. Banks Island, a Natural Area of Canadian Significance. Natural area of Canadian significance. Ottawa: Parks Canada, 1978.
  • Cotter, R. C., and J. E. Hines. 2001. «Breeding Biology of Brant on Banks Island, Northwest Territories, Canada». Arctic. 54: 357—366.
  • Gajewski, K, R Mott, J Ritchie, and K Hadden. 2000. «Holocene Vegetation History of Banks Island, Northwest Territories, Canada». Canadian Journal of Botany. 78: 430—436.
  • Holyoak, D. T. Notes on the Birds of Southwestern Banks Island, Northwest Territories, Canada. Bulletin of the British Ornithologists' Club, Vol.103,No.2, June. 1983.
  • Manning, T. H., E. O. Höhn, and A. H. Macpherson. The Birds of Banks Island. 1956.
  • Stephens, L. E., L. W. Sobczak, and E. S. Wainwright. Gravity Measurements on Banks Island, N.W.T. Gravity map series, no. 150. Ottawa: Dept. of Energy, Mines and Resources, Earth Physics Branch, 1972.
  • Struzik, Ed. 2000. «AND THEN THERE WERE 84,000 — The Return of Musk-Oxen to Canada’s Banks Island in Recent Decades Is Just One Chapter of a Beguiling Arctic Mystery». International Wildlife. 30, no. 1: 28.
  • Will, Richard T. Utilization of Banks Island Muskoxen by Nineteenth Century Copper Inuit. [S.l.]: Boreal Institute for Northern Studies, 1983.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]