Bayburt

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bayburt qalası

Bayburt — Türkiyənin Bayburt ilinin inzibati mərkəzi. İrəvan xanlığının Qarnibasar mahalında kənd adı.[1]

Toponim[redaktə | əsas redaktə]

Bayburt - İrəvan xanlığının Qarnibasar mahalında kənd adı. 1728-ci ildən məlumdur. 1949-cu ildə əhalisinin bir hissəsi Azərbaycana qovulmuşdur. Gətirilmə addır. Bayburt Anadoluda, Ərzincan yaxınlığında qədim qala adıdır.[2] V əsr erməni mənbəyində Baybert kimidir [Moisey Xorenasi, II, 37]. XI əsrə aid mənbədə Baberddir. Kitabi-Dədə Qorqud eposunda və XIII əsrə aid mənbədə Bayburd kimidir.[3] Orta əsrlərdə Bayburt Anadoluda həm şəhər-qalanın, həm də Əmirhacılı və Oğulbəyli qollarından ibarət türkmənşəli tayfanın adı idi. XV əsrdə Qızılbaş tayfalarından biri Bayburtlu adlanırdı.[4] XIX əsrdə Qars əyalətinin Qars dairəsində və Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında Bayburt kəndləri vardı. Toponim türk dillərində bay-böyük, varlı və mənşəcə sami mənşəli akkad dilinə mənsub birtu - şah qarnizonunun yerləşdiyi qala (erməni dilindəki bert, berd qala sözü də birtu sözündəndir) sözlərindən ibarətdir.[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. B.Ə.Budaqov, Q.Ə.Qeybullayev " Ermənistanda Azərbaycan mənşəli türk toponimlərinin izahlı lüğəti" Bakı, Nafta-Press
  2. Kirzioglu F. Dede Korkut Oguznameleri, I. Istanbul, 1962.
  3. Kirzioglu M.F. Milli dastanlarimizden. Dede Korkut oguznamelerinin tarih belacsi bakiminden decerleri. Turk tarihi kurumu basimeli. Ankara, 1987.
  4. Qızılbaşlar tarixi. Bakı, 1995.
  5. Ahmet Zeki Velidi Togan. Umumturk tarihine giriş. G.I. İstanbul, 1981.