Betula raddeana

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Betula raddeana
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Hamamelid
Sıra:Fıstıqçiçəklilər
Fəsilə:Tozağacıkimilər
Cins:Tozağacı
Növ: Betula raddeana
Elmi adı
Betula raddeana Trautv.
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 NT.svgen:Near Threatened
Nəsli kəsilmə təhlükəsinə yaxın olanlar
Near Threatened (IUCN 3.1)
BTTSMB  ???
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???


Betula raddeana (lat. Betula raddeana) - tozağacıkimilər fəsiləsinin tozağacı cinsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –Vu C2a(ii). Qafqazın nadir, endemik növüdür. [1]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Ağ və ya qonurqabıqlı çoxda böyük olmayan ağacdır. Yarpaqları yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, yuxarı hissədən iti, yan hissələrdən nahamar dişciklidir. Meyvə verən sırğa çiçək qrupu təkdir, yumurtavari-ellipsşəkillidir, 2-2,5 sm uzunluğunda, 10-14 mm enində, qısa sallanan ayaqcıqda yerləşir. Qozaları yuxarı hissədən böz-tükcüklü, 2-2,5 mm uzunluğundadır. [2]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəklənməsi iyul ayında baş verir. Subalp qurşağının aşağı hissəsində karbonatlı dağ süxurları əmələ gələn meşələrdə rast gəlinir. Təmiz və ya Litvinov tozağacı, quşarmudu və s. Cinslərlə birlikdə, bəzən də meşəaltı Qafqaz xanıməlisindən ibarət bitki senozu yaradır. Azərbaycanda tozağacı meşələri yuxarı dağ-meşə qurşağında yerləşməklə böyük torpaqqoruyucu və sutənzimləyici əhəmiyyətə malikdir. Dekorativ bitkidir. [2] [3]

Çохalması[redaktə | əsas redaktə]

Tохumla və vegetativ yоlla çохalır. [4]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Quba və Qusar rayonları). [2][3]

Bitdiyi yer[redaktə | əsas redaktə]

Dəniz səviyyəsindən 1600–2200 m yüksəklikdə оlan subalp və alp qurşağı meşÜmumi yayılması: əlDağıstan, Cənubi Osetiya və Şərqi Zaqafqaziyada təbii arealı vardır. vniz ərində və karbonatlı torpağı olan qarışıq meşələrdə daha çox rast gəlinir. [4]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Poplyasiya azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur. [5]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Antropogen amillər (tozağacı meşələrinin qırılması) və təbii amillərdir.

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxaldılması və bərpası tələb olunur. 

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://redbook.az/?options=project&id=Radde%20toza%C4%9Fac%C4%B1
  2. 1 2 3 Флора Азербайджана, 1952
  3. 1 2 Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı; 1989;
  4. 1 2 "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
  5. Fərzəliyev V.S., Kərimov V.N., Məmmədov T.S., Mirzəyev O.H., 2013

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]