Blu-ray Disc

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Merge-arrows.svg Bu məqalə Blu-ray məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

BluRayDiscBack.png

Blu-ray Disc və ya qısaca BD (ing. blue-ray göy şüa və disc — disk; blue yerinə blu yazılışmışdır) — yüksək sıxlığa və dəqiqliyə malik yazı, video və digər rəqəmsal məlumatların saxlanılması üçün istifadə edilən optik daşıyıcı formatı. Blu-ray standartı BDA konsorsiumu ilə birgə hazırlanmışdı. Yeni daşıyıcının ilk prototipi 2000-ci ilin oktyabrında təqdim edilmişdi. Müasir variantı isə 2006-cı ilin yanvarında keçirilən Consumer Electronics Show (CES) - istehlak elektronikasının beynəlxalq sərgisində təqdim edilmişdir. Blu-ray formatı bazara 2006-cı ilin yazında çıxarılmışdır.

Blu-ray (mənası "göy şüa") - adı, yazılış və oxuma üçün istifadə edilən qısadalğalı (405 nm) göy (texniki olaraq göy-bənövşəyi) lazerə uyğun adlandırılmışdır. "e" hərfi qəsdən "blue" sözündən çıxarılmışdır, çünki "blue ray" ifadəsi tez-tez istifadə ediləndir və əmtəə nişanı olaraq qeydə alınması ehtimalı böyükdür.

Variantlar və ölçülər[redaktə | əsas redaktə]

Boş yazıla bilən BD (Blu-ray Disc recordable) diski.

Birtəbəqəli Blu-ray (BD) diskə 23,3 QiB (25 QB), ikitəbəqəli BD diskə 46,6 QiB (50 QB), üçtəbəqəli BD diskə 100 QB, BD diskə 128 QB həcmində məlumat yerləşdirilə bilər. Hələ 2008-ci ilin sonunda yapon şirkəti Pioneer 405 nm lazeri olan oxuyucular və adi BD-pleyerlər üçün 16 və 20-təbəqəli 400 və 500 QB həcmində olan disklər istehsal etdi. Pioneer Electronics şirkəti artıq üçtəbəqəli 100 QB və dördtəbəqəli 128 QB həcmində olan diskləri dəstəkləyən BDR-206MBK qurğusunu təqdim etdi. Disklər BD-R XL indeksləşdirilməsinə uyğun olmalıdır[1].

5 oktyabr 2009-cu il tarixində yapon korporasiyası olan "TDK" 320 qiqabayt həcmində olan Blu-ray diskin yaradılması haqqında məlumat verdi. TechOn saytına istinadən yeni ontəbəqəli disklər bütün mövcud daşıyıcı qurğularda tamamilə dəstəklənəcək[2]

Hazırda BD-R (birdəfəlik yazı), BD-RE (çoxdəfəlik yazı), BD-RE DL (çoxdəfəli yazı), 46,6 QiB (50 QB) həcmə malik BD-ROM formatında disklər mövcuddur. BD-R disklər həmçinin LTH tipində də ola bilər. Standart disklərin 120 millimetr olur. Daha kiçik 80 mm ölçülərində olan disklər də mövcuddur. Bu disklər rəqəmsal foto/videokameralar üçün nəzərdə tutulub.

Tip Fiziki ölçü Birtəbəqəli həcm İkitəbəqəli həcm
Standart disk 12 sm 25 QB/23866 MiB/ 25025314816 B 50 QB/47732 MiB/50050629632
Minidisk 8 sm 7,8 QB / 7430 MiB / 7791181824 15,6 QB / 14860 MiB / 15582363648

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]