Buxarest sülh müqaviləsi (1812)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Buxarest sülh müqaviləsiRusiya imperiyası ilə Osmanlı imperiyası arasında bağlanmış müqavilə. Müqavilə nəticəsində 1806-1812 rusiya-osmanlı müharibəsinə son qoyulmuşdur. Sülh danışıqlarına osmanlı qüvvələrinin ruse yaxınlığında məğlub edilməsindən sonra başlandı. Napolyonun rusiyaya hücum etmək təhlükəsi var idi. Bunun üçün də rusiya mümkün qədər tez osmanlı ilə müqavilə bağlamaq niyyətində idi. Osmanlı dövləti də öz növbəsində müharibədən mümkün qədər az ziyanla çıxmaq istəyirdi. Uzun danışıqlardan sonra 28 may 1812-ci ildə buxarestdə sülh müqaviləsi imzalandı. Müqaviləni rusiya tərəfdən kutuzov, osmanlı tərəfdən əhməd paşa imzalamışdır. Müqaviləyə əsasən prut çayı sərhədd qəbul edildi. Valaxiyamoldova knyazlığı, həmçinin suxumi rusiya imperiyasına, anapa qalası, poti isə osmanlı dövlətinə verildi. Dunay çayında rus gəmilərinə üzmə hüququ verildi. Dunay knyazlıqları özünüidarətmə, serbiya isə daxili muxtariyyat hüququ qazandı. Müqavilə nəticəsində rusiya imperiyası cənub sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etdi. Dunay ordusunu isə qərb sərhədlərinin müdafiəsi üçün səfərbərliyə aldı. Osmanlı dövləti serblərə muxtariyyat hüququnu tanımadı. Napolyonun rusiyaya hücumundan istifadə edən osmanlılar serb üsyanını yatırdı. Lakin fransa ilə müharibədən qalib çıxan rusiya serb məsələsini daha qabarıq şəkildə qaldırmağa başladı. 1859-cu ildə moldova və valaxiya knyazlıqları birləşdirildi. 1873-cü ildə isə bessarabiya quberniyası təşkil edildi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası II cild, 360.