Cırtdan ağdiş

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?
Cırtdan ağdiş
Cırtdan ağdiş
Cırtdan ağdiş
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
İnfratip: Onurğalılar
Sinif: Məməlilər
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Eulipotyphla
Fəsilə: Soricidae
Yarımfəsilə: Ağdişlilər
Cins: Çoxdişli ağdişlər
Beynəlxalq elmi adı
Suncus etruscus
Savi, 1822 год)

Cırtdan ağdiş (lat. Suncus etruscus) Yereşənlər fəsiləsinə lat. Soricidae aid olan ən kiçik məməli növüdür.

Təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ən kiçik məməli heyvandır. Baş ilə birlikdə bədənin uzunluğu 1 sm-dan 4 sm-ya qədər çatır, quyruğun uzunluğu 22–31 mm, arsa pəncəsinin uzunluğu 6,8–8,1 mm olur. Bədənin tük örtüyü üst hissədə açıq qonur və ya qəhvəyi boz, alt hissədə isə bozumtul və ya boz-ağımtıl rəngdə olur. Quyruğun uc hissəsi tüklərlə qurtarır[1].

Yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Avrasiyanın cənubunda, Cənubi və Şərqi Afrikada, Mərkəzi Asiyada və Zaqafqaziyada yayılmışdır. Geniş arealına baxmayaraq hər yerdə nadirdir. Azərbaycanda tək-tək fərdlər, əsasən Lənkəranda və Kür — Araz ovalığında (Şirvan, Mil, Muğan düzləri) rast gəlinir[2]. Gürcüstanda isə əsasən Tbilisi bölgəsində rast gəlinir.

Yaşayış yerləri və həyat tərzi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Biotopları müxtəlifdir – qumluqlar, kolluqlar, bağlar, müxtəlif tikililər. Quru yerlərə üstünlük verirlər. Gəmiricilərin yuvalarında, daşların altında məskunlaşırlar. Kiçik onurğasızlarla qidalanırlar. 3–5 bala verirlər. Biologiyası öyrənilməyib.

Sayı: Hər yerdə nadirdir. Tələyə düşməsi 100 tələ/sutkaya 0,02 %-ı keçmir.


Məhdudlayıcı amillər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sığınacaqları örtülü yerlərdə yerləşir və bu heyvanlar yalnız nadir hallarda təsadüfən narahat edilə bilərlər. Bu növün nadir olması və zəif öyrənilməsi hər bir fərdin mühafizəsinə ehtiyac yaradır.

Qidalanması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Cırtdan ağdiş çox mahir ovçudur. O, özündən 2 dəfə böyük canlıları belə ovlaya bilir. Əsasən böcəklərlə və böcək yumurtaları ilə qidalanırlar. Ən çox sevdiyi isə hörümçək və çəyirtkəkimilərdir

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Azərbaycan faunası. Məməlilər. X cild. Bakı. Elm nəşriyyatı, 1978
  2. Гошуналиев А. Г. Землеройки (Soricidae) Азербайджана //Автореф. дисс. к. б. н., Киев: 1990. — 22 с.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • 1. Верещагин Н. К. Млекопитающие Кавказа. История формирования фауны // АН СССР, Москва – Ленинград: 1959, сc. 466, 647;
  • 2. Гуреев А. А. Насекомоядные (Mammalia, Insectivora). Ежи, Кроты и Землеройки (Erinaceidae, Talpidae, Soricidae) //Фауна СССР: Млекопитающие. Ленинград: Наука, Т. IV, в. 2. 1979, с. 383–385.
  • 3.გაზეთი კვირის ფალიტრა № 6(1280) გვერდი, 18